Gối đỡ ngâm dầu chịu nhiệt 500°C có ý nghĩa gì?

Trả lời ngắn: Con số 500°C trên dòng gối đỡ ngâm dầu Winston tại Tiến Phát là khả năng chịu nhiệt của gối đỡ ở mức toàn dòng, đã được kỹ thuật xác nhận. Nghĩa là vỏ gối bằng gang và kết cấu gối chịu được môi trường làm việc nóng tới mức đó, chứ không phải vòng bi hay dầu bên trong vận hành ở nhiệt độ 500°C. Khi chạy bình thường, vỏ gối vẫn phải dưới 70°C. Cùng xem danh mục gối đỡ ngâm dầu chịu nhiệt 500°C Winston tại Tiến Phát.

1. Con số 500°C là gì?

Con số 500°C là mức chịu nhiệt của gối đỡ, tính ở mức toàn dòng. Dòng Winston tại Tiến Phát gồm 14 model, tất cả đều có vỏ gang, làm mát bằng dầu hoặc nước, và đều mang mức chịu nhiệt tới 500°C này. Con số này đã được kỹ thuật xác nhận cho cả dòng, không phải thông số riêng của một model nào.

Nói cách khác, 500°C mô tả khả năng chịu nhiệt của kết cấu gối: vỏ gối bằng gang vẫn giữ được hình dạng và độ bền khi làm việc trong môi trường nóng tới mức đó. Con số này cho người mua biết gối đỡ thuộc dòng chịu nhiệt cao.

Cần nhớ một điểm ngay từ đầu: mức chịu nhiệt của gối không đồng nghĩa với nhiệt độ vận hành. Vòng bi và dầu bên trong vận hành ở nhiệt độ làm việc bình thường, thấp hơn nhiều so với mức chịu nhiệt 500°C. Khi gối chạy bình thường, nhiệt độ vỏ gối dưới 70°C là bình thường. Toàn dòng có dải trục 28–85 mm, cao gối 80–375 mm, bảo hành 12 tháng.

2. Vì sao gối đỡ cần chịu nhiệt cao?

Gối đỡ ngâm dầu đỡ trục quay liên tục của quạt công nghiệp và máy bơm. Trục quay nhiều giờ mỗi ngày, vòng bi bên trong vừa chịu tải vừa sinh nhiệt khi quay. Nhiệt truyền ra vỏ gối, dầu trong bể dầu mang đi và tản ra ngoài qua thành vỏ gang.

Ngoài nhiệt do chính vòng bi sinh ra, gối đỡ còn nhận thêm nhiệt từ môi trường xung quanh. Nhiều vị trí lắp nằm gần nguồn nhiệt: lò hơi, đường ống hơi nóng, lò sấy hoặc máy sinh nhiệt lớn. Nhiệt từ môi trường cộng với nhiệt do vòng bi sinh ra khiến vỏ gối nóng dần trong suốt ca làm việc.

Ở vị trí lắp mát, bản gối ngâm dầu thường đã đủ: dầu tản nhiệt tốt, chịu tải và tốc độ liên tục cao hơn gối bôi mỡ. Nhưng ở vị trí lắp nóng, gối đỡ cần thêm biên độ chịu nhiệt, để kết cấu vỏ gối không bị ảnh hưởng khi nhiệt độ môi trường tăng cao.

3. Vị trí lắp làm việc nóng thì chọn thế nào?

Khi vị trí lắp làm việc nóng, cách chọn gối có thêm một bước so với vị trí lắp mát: sau khi đo đúng 5 con số trên gối cũ, cần xem vị trí lắp có nóng tới mức bản dầu thường khó giữ nhiệt độ vỏ ở mức bình thường hay không. Nếu có, bản giải nhiệt nước là hướng chọn đúng.

Bản giải nhiệt nước có thêm áo làm mát nước quanh vỏ gối, với cổng nước vào và cổng nước ra. Nước làm mát chảy qua áo nước, mang nhiệt từ vỏ gối ra ngoài, nên gối tản nhiệt chủ động hơn bản dầu thường. Xem kỹ hơn trong bài gối đỡ ngâm dầu giải nhiệt nước.

Dòng Winston tại Tiến Phát có đúng 3 model giải nhiệt nước: H-140-6312N, GH-140-6314 và GH-180-6316N. Trong đó hai model mang hậu tố N, riêng GH-140-6314 là bản nước nhưng tên không có N.

Ví dụ cho vị trí nóng cần gối cỡ lớn là gối đỡ ngâm dầu GH-180-6316N: trục 65 hoặc 70 mm, cao gối 180 mm, vòng bi 6316, trọng lượng 130 kg, có áo làm mát nước với cổng nước vào và ra. Đây là model lớn nhất trong ba bản nước. Trước khi chốt bản nước, phải xác nhận gối cũ có cổng nước hay không và vị trí lắp đã có sẵn nguồn nước làm mát hay chưa. Áp suất nước và lưu lượng nước cho 3 model giải nhiệt nước hiện chưa công bố.

4. Kiểm tra nhiệt độ vỏ gối khi chạy như thế nào?

Nhiệt độ vỏ gối là chỉ số dễ kiểm tra nhất để biết gối có đang chạy bình thường hay không. Cách kiểm tra là đo nhiệt độ vỏ gối khi gối đang chạy ổn định, rồi so với mốc đã công bố: nhiệt độ vỏ dưới 70°C là bình thường. Vỏ gối nóng hơn mốc này là dấu hiệu cần dừng máy kiểm tra. Mốc này áp dụng cho cả bản dầu thường và bản nước.

Khi vỏ gối nóng hơn 70°C, nguyên nhân thường nằm trong bốn nhóm đã công bố: thiếu dầu, thừa dầu, lệch tâm hoặc ổ bi hỏng. Thiếu dầu khiến vòng bi thiếu bôi trơn và tản nhiệt; thừa dầu khiến dầu bị khuấy mạnh và sinh thêm nhiệt; lệch tâm khiến vòng bi chịu lực không đều; ổ bi hỏng khiến ma sát tăng.

Kiểm tra theo thứ tự từ dễ tới khó: mức dầu trong bể dầu còn đủ và còn trong hay không; chân đế và bu lông siết có bị lỏng hay không; tiếng vòng bi khi chạy có kêu lạ hay không. Dầu thường dùng là dầu bánh răng hoặc dầu tuabin ISO VG 46–68. Nếu mọi thứ đều đúng mà vỏ gối vẫn nóng, cần gọi kỹ thuật kiểm tra lại vị trí lắp.

5. Phân biệt rõ: 500°C không phải nhiệt độ vận hành của vòng bi hay của dầu

Đây là điểm dễ nhầm nhất của con số 500°C, nên cần nói rõ một lần: 500°C là khả năng chịu nhiệt của gối đỡ, không phải nhiệt độ vận hành của vòng bi hay của dầu.

Vòng bi là chi tiết quay bên trong gối, phần hao mòn chính của gối đỡ, vận hành ở nhiệt độ làm việc bình thường của gối, thể hiện qua nhiệt độ vỏ gối dưới 70°C khi chạy. Nếu vòng bi thật sự vận hành ở 500°C thì dầu bôi trơn đã không còn tác dụng và gối không thể chạy bình thường được nữa.

Dầu bôi trơn cũng vậy. Dầu nằm trong bể dầu của vỏ gối, vòng bi ngập một phần trong dầu và cuốn dầu lên bôi trơn liên tục khi trục quay, ở nhiệt độ làm việc bình thường của gối. Giới hạn nhiệt độ của dầu và của vòng bi bằng số cụ thể hiện chưa công bố, nên bài này không ghi con số nào cho hai giới hạn đó.

Cách đọc đúng là: gối đỡ thuộc dòng chịu nhiệt cao, kết cấu vỏ gang chịu được môi trường làm việc nóng tới mức đó. Khi chọn gối, căn cứ thực tế vẫn là 5 con số đo trên gối cũ, cộng với câu hỏi vị trí lắp có nóng hay không.

6. Khi nào cần gọi kỹ thuật kiểm tra lại vị trí lắp?

Có bốn dấu hiệu cho thấy đã tới lúc gọi kỹ thuật kiểm tra lại vị trí lắp. Dấu hiệu thứ nhất là vỏ gối nóng hơn 70°C dù mức dầu đã đúng, chân đế đã chắc và vòng bi không kêu lạ. Lúc này nguyên nhân có thể nằm ở vị trí lắp quá nóng.

Dấu hiệu thứ hai là gối kêu to hoặc rung tăng dần: vòng bi đã mòn hoặc gối đã lệch tâm. Dấu hiệu thứ ba là rò dầu quanh phớt chắn dầu hoặc quanh vỏ gối: mức dầu trong bể tụt xuống, phớt đã mòn hoặc vỏ gối có vấn đề.

Dấu hiệu thứ tư là khi vị trí lắp thay đổi: máy dời sang chỗ mới gần nguồn nhiệt hơn, hoặc gối cũ được thay bằng gối cỡ lớn hơn mà bệ máy chưa được kiểm tra lại. Ví dụ gối cỡ lớn nhất dòng là gối đỡ ngâm dầu LK-375-22320: trục 85 mm, cao gối 375 mm, vòng bi 22320, trọng lượng 300 kg. Gối cỡ này đòi hỏi bệ máy đủ chắc và tim trục thẳng với máy.

Khi gọi kỹ thuật, chuẩn bị sẵn 5 con số đo trên gối cũ — đường kính trục, cao gối, mã vòng bi, dài gối, rộng chân đế — kèm ảnh gối cũ và ảnh vị trí lắp. Hãng bi lắp sẵn là NSK cho model LK-280-6316 và ZWZ cho 13 model còn lại; khi đặt có thể chọn hãng bi Koyo, C&U hoặc ZWZ. Gối có sẵn kho tại TP.HCM, giao 24–48 giờ tại TP.HCM; lắp đặt tại TP.HCM, Bình Dương, Long An và Đồng Nai.

Câu hỏi thường gặp

500°C có phải nhiệt độ làm việc của gối đỡ không?

Không. 500°C là khả năng chịu nhiệt của gối đỡ ở mức toàn dòng, đã được kỹ thuật xác nhận. Khi gối chạy bình thường, nhiệt độ vỏ gối dưới 70°C là bình thường.

Vỏ gối nóng bao nhiêu là bình thường?

Nhiệt độ vỏ gối dưới 70°C khi chạy là bình thường, với cả bản dầu thường và bản giải nhiệt nước. Nóng hơn mức này thường do thiếu dầu, thừa dầu, lệch tâm hoặc ổ bi hỏng, và cần dừng máy kiểm tra.

Vị trí lắp nóng thì nên chọn bản nào?

Nên chọn bản giải nhiệt nước: nước làm mát chảy qua áo nước quanh vỏ gối và mang nhiệt ra ngoài. Dòng Winston có 3 model giải nhiệt nước: H-140-6312N, GH-140-6314 và GH-180-6316N. Trước khi chốt, cần xác nhận gối cũ có cổng nước và vị trí lắp có sẵn nguồn nước hay không.

Dầu trong gối chịu được bao nhiêu độ?

Giới hạn nhiệt độ của dầu bằng số cụ thể hiện chưa công bố. Dầu thường dùng là dầu bánh răng hoặc dầu tuabin ISO VG 46–68, kỹ thuật sẽ ghi rõ khi giao hàng.