Động cơ giảm tốc inox 304-316: khi nào cần và khác gì giảm tốc thường?

Trả lời ngắn: Động cơ giảm tốc inox 304-316 là motor gắn hộp số giảm tốc, vỏ và chi tiết bên ngoài làm bằng inox 304 hoặc 316, nên chịu được môi trường ẩm ướt, nước rửa và hóa chất tẩy rửa mà giảm tốc vỏ gang sơn thường nhanh gỉ. Tiến Phát đang bán 3 model RESR, RESK và RESS, tên gọi chính thức là “Motor giảm tốc inox (304-316)”. Tỉ số truyền, công suất, tốc độ đầu ra, điện áp, kiểu lắp và xuất xứ từng model hiện chưa công bố.

1. Inox 304-316 là gì

Inox là tên gọi quen thuộc của thép không gỉ, tức thép có thêm crom để chống gỉ. Mác 304 là mác phổ biến nhất trong máy móc thực phẩm và dây chuyền sản xuất: bề mặt sáng, chịu ẩm tốt, vệ sinh dễ và dùng được trong phần lớn môi trường ẩm ướt thông thường. Mác 316 là mác cao hơn 304, có thêm molypden nên chịu tốt hơn trong môi trường có muối, nước biển và hóa chất tẩy rửa chứa clo.

“inox 304-316” là tên của cả dòng, không có nghĩa một chi tiết vừa là 304 vừa là 316: chọn mác nào tùy môi trường đặt máy. Ở dòng đang bán, vỏ hộp số được đúc bằng inox, bề mặt có thể mài nhẵn, phay hoặc để nguyên dạng đúc. Bề mặt càng nhẵn càng ít khe bám cặn bẩn, và khi rửa thì nước cùng hóa chất tẩy rửa trôi nhanh hơn, nên vỏ inox không cần sơn phủ như vỏ gang.

2. Vì sao inox chống gỉ và chống ăn mòn

Inox chống gỉ nhờ lớp màng oxit crom rất mỏng hình thành tự nhiên trên bề mặt thép. Crom trong thép phản ứng với oxy trong không khí tạo thành lớp màng trong suốt bám chặt vào bề mặt, ngăn nước và oxy tiếp xúc trực tiếp với sắt bên trong. Khi bề mặt bị trầy xước nhẹ, crom ở ngay chỗ đó lại phản ứng với oxy và tạo màng mới, nên vết xước nhỏ không trở thành điểm gỉ lan như trên thép thường.

Mác 316 chống ăn mòn tốt hơn 304 vì có thêm molypden, giúp lớp màng oxit bền hơn trong môi trường có clorua. Clorua có trong nước biển, nước muối và nhiều hóa chất tẩy rửa, và đây là tác nhân làm inox 304 bị ăn mòn điểm sau thời gian dài. Môi trường càng nhiều muối và hóa chất tẩy rửa thì càng nên chọn 316, còn môi trường chỉ ẩm ướt và rửa bằng nước sạch thì 304 đã đủ. Tuy vậy inox vẫn có thể gỉ nếu cặn muối đọng lâu ngày không rửa, nên vệ sinh định kỳ vẫn cần.

3. Khi nào cần động cơ giảm tốc inox

Trường hợp cần rõ nhất là môi trường ẩm ướt thường xuyên: máy đặt ở sàn ướt, khu vực rửa bằng nước mỗi ngày, nơi có hơi nước liên tục hoặc ngoài trời không có mái che. Giảm tốc vỏ gang sơn trong môi trường này gỉ từ các mép, bu-lông và chỗ sơn tróc; vỏ inox không có lớp sơn để tróc, nên bề mặt giữ được lâu hơn nhiều trong cùng điều kiện ẩm ướt.

Khu vực chế biến thực phẩm là trường hợp thứ hai: dây chuyền rửa, khuấy, băng tải và máy đóng gói tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với thực phẩm, nơi yêu cầu rửa trôi mỗi ca và không được để sơn bong hay gỉ rơi vào sản phẩm. Trường hợp thứ ba là dược phẩm và hóa mỹ phẩm, nơi yêu cầu vệ sinh cao và dùng hóa chất tẩy rửa thường xuyên: vỏ inox chịu được hóa chất tẩy rửa và rửa trôi nhanh vì bề mặt nhẵn, ít khe bám bẩn. Môi trường có hơi muối, như khu vực gần biển hay kho hóa chất, cũng nên chọn inox, và trong các môi trường này thì mác 316 thường phù hợp hơn 304.

Ngược lại, xưởng khô ráo, không rửa bằng nước và không có yêu cầu vệ sinh thực phẩm hay dược phẩm thì giảm tốc thường đã đủ dùng. Cách chốt đúng là nhìn vào môi trường đặt máy trước, rồi mới nhìn tới model.

4. Ba model đang bán: RESR, RESK và RESS

Nhóm giảm tốc inox 304-316 đang bán có 3 model, phân biệt nhau ở kiểu hộp số và hướng trục ra. Động cơ giảm tốc inox RESR dùng bánh răng xoắn thẳng hàng, tức trục motor và trục ra nằm cùng một đường thẳng, nên cụm máy gọn theo chiều dài. Động cơ giảm tốc inox RESK dùng bánh răng côn xoắn góc vuông, tức trục ra vuông góc với trục motor, hợp với máy cần đổi hướng truyền động. Động cơ giảm tốc inox RESS dùng trục vít, cũng cho trục ra vuông góc với trục motor, hợp với máy cần quay chậm trong kích thước gọn.

Cả 3 model đều dùng cho môi trường ẩm ướt, thực phẩm và dược phẩm, và đều có tên gọi chính thức là “Motor giảm tốc inox (304-316)”. Điểm cần nhớ là tỉ số truyền, công suất, tốc độ đầu ra, điện áp, kiểu lắp và xuất xứ của từng model hiện chưa công bố, nên bài này không gán bất kỳ con số nào cho từng model. Khi tư vấn, kỹ thuật đối chiếu catalogue của dòng sản phẩm gốc rồi chốt cấu hình theo tải và tốc độ mà máy cần, chứ không chọn model chỉ theo mã. Xem đủ 3 model trong danh mục động cơ inox 304-316 để đối chiếu mã model và môi trường dùng.

5. Động cơ giảm tốc inox khác gì giảm tốc thường

Điểm khác đầu tiên là vật liệu vỏ: giảm tốc thường dùng vỏ gang hoặc thép có sơn phủ bên ngoài, còn giảm tốc inox dùng vỏ đúc bằng inox và không cần sơn. Điểm khác thứ hai là cách chống gỉ: giảm tốc thường dựa vào lớp sơn, nên khi sơn tróc thì phần kim loại lộ ra gỉ ngay từ chỗ đó; giảm tốc inox dựa vào lớp màng oxit crom trong bản thân vật liệu, nên trầy xước nhẹ vẫn tự tạo màng mới. Điểm khác thứ ba là vệ sinh: bề mặt inox nhẵn và rửa được bằng nước cùng hóa chất tẩy rửa, nên rửa trôi nhanh và không lo bong sơn; vỏ sơn thì càng rửa nhiều càng nhanh tróc, và mỗi lần sơn lại đều tốn thời gian dừng máy.

Nhờ ba điểm khác này mà tuổi thọ bề mặt của giảm tốc inox dài hơn giảm tốc thường trong môi trường ẩm ướt, thực phẩm và dược phẩm: vỏ không gỉ lan, không bong sơn. Trong xưởng khô ráo thì khác biệt này gần như không thấy, vì vỏ sơn cũng giữ được lâu khi không gặp nước và hóa chất.

Ngoài vật liệu thì hai loại giống nhau ở phần lớn còn lại: cùng là cụm motor gắn liền hộp số giảm tốc, cùng hạ tốc độ quay và tăng mô-men xoắn ở trục ra. Toàn dòng động cơ đang bán có 34 model chia 7 nhóm, công suất 0,37–250 kW, bảo hành 12 tháng, không công bố giá. Ranh giới cần nói rõ: bài này chỉ viết về góc vật liệu inox; cách tính và cách chọn tỉ số truyền thuộc bài viết về motor giảm tốc.

6. Câu hỏi thường gặp

Động cơ giảm tốc inox có dùng được cho xưởng khô ráo bình thường không?

Dùng được, nhưng không phát huy lợi thế. Trong xưởng khô ráo, không rửa nước và không có yêu cầu vệ sinh thực phẩm hay dược phẩm, giảm tốc thường đã đủ dùng và bề mặt sơn cũng giữ được lâu. Chỉ nên chọn inox khi máy đặt ở môi trường ẩm ướt, khu vực rửa nước, thực phẩm, dược phẩm hoặc nơi có hơi muối và hóa chất tẩy rửa, vì đó là nơi vỏ inox hơn hẳn vỏ sơn về chống gỉ và vệ sinh.

RESR, RESK và RESS khác nhau ở điểm nào?

Ba model khác nhau ở kiểu hộp số và hướng trục ra: RESR dùng bánh răng xoắn thẳng hàng nên trục ra cùng đường thẳng với trục motor; RESK dùng bánh răng côn xoắn góc vuông nên trục ra vuông góc với trục motor; RESS dùng trục vít, cũng cho trục ra vuông góc và hợp với máy cần quay chậm trong kích thước gọn. Tỉ số truyền, công suất, tốc độ đầu ra, điện áp, kiểu lắp và xuất xứ của từng model hiện chưa công bố.

Vì sao trường Loại ghi “hộp số giảm tốc inox” mà tiêu đề ghi “động cơ giảm tốc inox”?

Tên gọi chính thức theo tiêu đề trang nguồn là “Motor giảm tốc inox (304-316)”, tức cả cụm gồm motor và hộp số giảm tốc làm bằng inox. Trường Loại trên trang sản phẩm ghi “hộp số giảm tốc inox” là cách gọi theo hộp số, không khớp với tiêu đề. Bài viết này theo tiêu đề, và cả hai cách gọi đều chỉ cùng 3 model RESR, RESK và RESS, nên khi tìm sản phẩm chỉ cần đối chiếu mã model là đủ.

Gửi thông tin gì để kỹ thuật chốt model giảm tốc inox?

Gửi môi trường đặt máy (ẩm ướt, thực phẩm, dược phẩm hay hơi muối), hướng trục ra cần dùng (thẳng hàng hay vuông góc), tải máy và tốc độ quay cần, điện áp hiện có tại vị trí lắp, và ảnh tem máy cũ nếu đang thay cụm giảm tốc cũ. Kỹ thuật đối chiếu catalogue của dòng sản phẩm rồi chốt cấu hình, vì số từng model hiện chưa công bố nên không chốt model chỉ theo mã được.

Mở danh mục động cơ inox 304-316 để đối chiếu đủ 3 model RESR, RESK và RESS. Bài các loại động cơ điện đặt nhóm giảm tốc inox trong toàn dòng 34 model.