Các loại động cơ điện: 3 pha, 1 pha, phòng nổ, giảm tốc inox và motor rung khác nhau thế nào?
Trả lời ngắn: Động cơ điện Winston đang bán chia thành 5 nhóm theo loại thiết bị: 3 pha cho máy công nghiệp, 1 pha cho xưởng nhỏ, phòng nổ cho môi trường có hơi cháy, giảm tốc inox cho môi trường ẩm và thực phẩm, motor rung cho sàng và thùng chứa rung. Mỗi nhóm khác nhau ở nguồn điện, dải công suất, tốc độ và ứng dụng. Chọn nhóm trước rồi mới chọn model trong nhóm. Ngoài 5 nhóm theo loại còn có 2 nhóm theo cấp hiệu suất là IE3 và IE4.
1. Nhìn nhanh 5 nhóm đang bán
Bảng dưới đây đối chiếu nhanh 5 nhóm theo loại để biết ngay nhóm nào hợp với máy của mình.
| Nhóm | Nguồn điện | Công suất | Tốc độ | Dùng cho |
|---|---|---|---|---|
| 3 pha (13 model) | 380V | 0,75–250 kW | 2850 / 1450 / 980 | Bơm, quạt, máy nén, máy sản xuất |
| 1 pha (12 model) | 220V | 0,37–4 kW | 2850 / 1450 | Xưởng nhỏ, nơi chưa có điện 3 pha |
| Phòng nổ (5 model) | 380V | 0,55–7,5 kW | 1390–2925 | Kho xăng dầu, hóa chất, hơi cháy |
| Giảm tốc inox (3 model) | chưa công bố | chưa công bố | chưa công bố | Ẩm ướt, thực phẩm, dược phẩm |
| Motor rung (1 model) | 3 pha | 23 kW | 6 cực | Sàng, thùng chứa, băng tải rung |
Cách dùng bảng là chốt nguồn điện trước rồi chốt công suất. Đã có điện 3 pha và máy cần trên 4 kW thì chỉ xem nhóm 3 pha và phòng nổ; chỉ có điện 220V và máy cần dưới 4 kW thì xem nhóm 1 pha. Máy đặt trong kho xăng dầu hay nhà máy hóa chất thì chỉ xem nhóm phòng nổ; máy đặt trong nhà máy thực phẩm phải xịt rửa thường xuyên thì xem nhóm giảm tốc inox. Chốt đúng nhóm ngay từ đầu thì không mất thời gian đối chiếu model của nhóm không phù hợp.
2. Động cơ điện 3 pha: dòng chính cho máy công nghiệp
Động cơ điện 3 pha là nhóm lớn nhất đang bán với 13 model, gồm dòng YE2, model YE3-355M-4 và model nam châm vĩnh cửu TYJX-1100. Cả nhóm chạy điện 380V/50Hz, công suất 0,75–250 kW. Tốc độ chia theo số cực: 2 cực quay 2850, 4 cực quay 1450, 6 cực quay 980 vòng/phút. Đa số model trong nhóm là 4 cực, vì 4 cực cho mô-men lớn ở tốc độ vừa, hợp với bơm, quạt và máy nén. Model 6 cực duy nhất là YE2-315M-6 90 kW, quay 980 vòng/phút, hợp với máy cần quay chậm mà kéo tải nặng.
Model đại diện của nhóm là YE2-225S-4 37 kW: 4 cực, 1450 vòng/phút, điện áp 380V, chân đế B3, khung gang, đủ khỏe cho bơm, quạt và máy nén cỡ vừa mà không thừa quá nhiều. Model lớn nhất nhóm là YE3-355M-4 250 kW, 4 cực, 1495 vòng/phút, mô-men 1597 N·m, cấp hiệu suất IE3. Trường hợp riêng trong nhóm là TYJX-1100: 1,1 kW, 530 vòng/phút, chạy bằng biến tần chuyên dụng, hiệu suất IE4–IE5, rôto nam châm vĩnh cửu, stator dây đồng nguyên chất, cấp bảo vệ IP55, dùng cho quạt hút. Vì TYJX-1100 chạy qua biến tần nên tốc độ của nó không theo bảng số cực, và số cực, kiểu lắp, khung, tần số, xuất xứ và cấp cách điện của model này hiện chưa công bố.
3. Động cơ điện 1 pha: cho xưởng nhỏ và nơi chưa có điện 3 pha
Động cơ điện 1 pha là dòng ML với 12 model, chạy điện 220V/50Hz, công suất 0,37–4 kW: 7 model 2 cực quay 2850 vòng/phút và 5 model 4 cực quay 1450 vòng/phút. Dải công suất hẹp hơn hẳn nhóm 3 pha, vì điện 1 pha chỉ đáp ứng được tải nhỏ; máy cần trên 4 kW thì phải dùng điện 3 pha. Nhóm này hợp với xưởng nhỏ, hộ gia đình, máy bơm dân dụng, quạt nhỏ và những nơi chưa kéo được điện 3 pha.
Model đại diện của nhóm là động cơ điện 1 pha ML80-2 0,75 kW: 2 cực, 2850 vòng/phút, điện 220V. Điểm cần nhớ khi mua ML80-2 là model này có cả 2 bản chân đế B3 và mặt bích B5: bản chân đế đứng trên mặt phẳng, bản mặt bích bắt vào mặt đứng của máy. Hai bản cùng công suất, cùng tốc độ, chỉ khác kiểu lắp, nên phải kiểm tra mặt lắp của máy trước rồi mới chốt bản nào; nhầm bản là cụm không gắn vừa dù công suất và tốc độ đã đúng. Nhóm 1 pha còn có model ML71-2 0,37 kW, cũng có bản mặt bích B5, và các model tới 4 kW như ML112-2 và ML112M-4.
4. Động cơ phòng nổ: khi môi trường có hơi cháy
Động cơ phòng nổ là nhóm chuyên dụng cho môi trường có hơi cháy, bụi dễ cháy hay hóa chất bay hơi, gồm 5 model chạy điện 380V. Vỏ của nhóm này được thiết kế để chịu được cháy nổ bên trong mà không cho tia lửa hay ngọn lửa lan ra ngoài, nên máy đặt trong kho xăng dầu, nhà máy hóa chất hay khu vực có hơi dung môi vẫn chạy an toàn. Đây là điểm khác biệt lớn nhất của nhóm phòng nổ so với 4 nhóm còn lại: khả năng chống cháy lan của vỏ.
Nhóm có 2 dòng đang bán. Dòng YBF3 có 1 model là động cơ điện phòng nổ YBF3-80M1-4: công suất 0,55 kW, tốc độ 1390 vòng/phút, 4 cực, cấp phòng nổ Ex d IIB T4, cấp bảo vệ IP55, vỏ nhôm đúc, hiệu suất 80,7 phần trăm, hệ số công suất 0,75, khung 80M1, cấp cách điện F, điện áp 380V, dùng cho quạt hút. Dòng YBE4 có 4 model công suất 1,5–7,5 kW, tốc độ 2890–2925 vòng/phút, 2 cực, cấp phòng nổ Ex d IIB T4 Gb, cấp bảo vệ IP55, cấp cách điện F, kiểu lắp B3/B5/B35, hiệu suất đạt cấp IE4. Cấp phòng nổ riêng từng model YBE4 và trọng lượng của YBF3 hiện chưa công bố, nên khi cần thì xác nhận với kỹ thuật trước khi chốt.
5. Giảm tốc inox, motor rung và trường hợp tốc độ thấp
Nhóm giảm tốc inox gồm 3 model RESR, RESK và RESS với tên chính thức là “Motor giảm tốc inox (304-316)”. Ba model này không phải động cơ điện thường mà là cụm động cơ gắn liền hộp số giảm tốc, vỏ inox 304-316 chống gỉ, hợp với nhà máy thực phẩm, dược phẩm và những vị trí ẩm ướt phải xịt rửa thường xuyên. Ba model khác nhau ở kiểu truyền động: RESR dùng bánh răng xoắn thẳng hàng, RESK dùng bánh răng côn xoắn góc vuông, RESS dùng trục vít. Tỉ số truyền, công suất, tốc độ đầu ra, điện áp, kiểu lắp và xuất xứ của từng model hiện chưa công bố, nên khi cần thì gửi tốc độ ra và tải máy cho kỹ thuật đối chiếu thay vì suy từ model khác.
Motor rung chỉ có 1 model 23 kW, 3 pha, 6 cực, dùng để rung sàng, rung thùng chứa và rung băng tải. Ngoài 3 số đã công bố là 23 kW, 3 pha và 6 cực, các số khác như tốc độ, điện áp, mã model và lực rung hiện chưa công bố, nên bài này không suy tốc độ từ số cực và không tự điền lực rung. Trường hợp tốc độ thấp đáng chú ý là TYJX-1100: 1,1 kW, 530 vòng/phút, chạy bằng biến tần chuyên dụng, hiệu suất IE4–IE5, dùng cho quạt hút. Tốc độ 530 vòng/phút thấp hơn hẳn 980 vòng/phút của model 6 cực chậm nhất trong dòng thường, nhưng đó là tốc độ danh định khi chạy qua biến tần, không phải tốc độ lưới 50Hz, nên không so sánh trực tiếp với bảng số cực.
6. Câu hỏi thường gặp
Chọn nhóm nào trước, model nào sau?
Chốt nhóm theo nguồn điện, công suất và môi trường trước rồi mới chọn model trong nhóm. Đã có điện 3 pha thì xem nhóm 3 pha hoặc phòng nổ; chỉ có điện 220V thì xem nhóm 1 pha; môi trường có hơi cháy thì chỉ xem nhóm phòng nổ; môi trường ẩm và thực phẩm thì xem nhóm giảm tốc inox. Chốt sai nhóm thì đối chiếu model nào cũng lệch.
Động cơ 1 pha có thay được động cơ 3 pha không?
Chỉ thay được khi công suất cần dưới 4 kW và máy chấp nhận tốc độ của model 1 pha. Động cơ 1 pha lớn nhất đang bán là 4 kW, trong khi động cơ 3 pha lên tới 250 kW, nên máy cần trên 4 kW thì bắt buộc phải dùng 3 pha. Cùng công suất 1,5 kW thì bản 3 pha YE2-90L-4 quay 1450 vòng/phút còn bản 1 pha ML90S-2 quay 2850 vòng/phút, nên thay qua lại phải đối chiếu cả tốc độ.
Nhóm IE3 và IE4 là nhóm gì, có phải nhóm thứ 6 và thứ 7 không?
IE3 và IE4 là nhóm theo cấp hiệu suất, không phải nhóm theo loại thiết bị. Nhóm IE3 giữ model YE3-355M-4 250 kW, nhóm IE4 giữ 4 model YBE4, và các model này đồng thời nằm trong nhóm theo loại của chúng là 3 pha và phòng nổ. Trang danh mục cha hiển thị đủ 7 nhóm chính vì tính cả 2 nhóm hiệu suất này.
Motor rung và TYJX-1100 có tính là 2 nhóm riêng không?
Motor rung là 1 nhóm riêng với 1 model 23 kW, 3 pha, 6 cực. TYJX-1100 không phải nhóm riêng mà là trường hợp đặc biệt trong nhóm 3 pha: motor nam châm vĩnh cửu chạy bằng biến tần, tốc độ 530 vòng/phút, hiệu suất IE4–IE5. Bài này chỉ nhắc TYJX-1100 ngắn gọn, không dạy lại nguyên lý nam châm vĩnh cửu.
Mở trang danh mục động cơ điện để đối chiếu đủ 34 model theo 5 nhóm trên. Bài động cơ điện là gì giải thích cấu tạo chung và dải toàn dòng trước khi chọn nhóm.
