Gối đỡ ngâm dầu và gối đỡ bôi mỡ khác nhau thế nào?

Trả lời ngắn: Gối đỡ ngâm dầu và gối đỡ bôi mỡ khác nhau ở cách đưa chất bôi trơn tới vòng bi. Gối bôi mỡ giữ một lượng mỡ cố định trong ổ bi, chạy tới lần tra mỡ sau. Gối ngâm dầu để phần dưới của vòng bi ngập trong bể dầu, trục quay cuốn dầu lên bôi trơn liên tục và tản nhiệt ra khỏi ổ bi. Nhờ đó, gối ngâm dầu tản nhiệt tốt hơn, chịu tải liên tục tốt hơn và chu kỳ bảo dưỡng dài hơn gối bôi mỡ, còn gối bôi mỡ gọn nhẹ, dễ lắp, đủ dùng cho máy chạy ngắt quãng. Bài viết so sánh gối đỡ ngâm dầu và gối đỡ thường theo số liệu đã công bố của dòng Winston tại Tiến Phát. Định nghĩa đầy đủ xem bài gối đỡ ngâm dầu là gì.

1. Gối đỡ bôi mỡ là gì?

Gối đỡ bôi mỡ là loại gối đỡ phổ biến nhất ngoài thị trường. Vòng bi bên trong được bôi một lượng mỡ nhất định ngay khi lắp, rồi làm việc tới lần tra mỡ sau. Mỡ bôi trơn các viên bi và rãnh lăn. Khi mỡ khô hoặc biến chất, người dùng phải tra mỡ mới, nếu không vòng bi sẽ kêu to, nóng lên và mau hỏng.

Hai dạng gối đỡ bôi mỡ thường gặp là UCP chân đế và UCF mặt bích vuông. Gối UCP có chân đế phẳng, bắt bu lông xuống bệ máy nằm ngang. Gối UCF có mặt bích vuông, bắt lên mặt đứng hoặc mặt ngang tùy cách lắp. Cả hai đều gọn nhẹ, dễ thay: tháo vài bu lông là thay được gối mới.

Điểm yếu của gối bôi mỡ nằm ở chính lượng mỡ cố định đó. Mỡ không lưu thông như dầu, nên nhiệt sinh ra khi trục quay chỉ thoát qua vỏ gối, chậm hơn nhiều so với dầu lỏng mang nhiệt đi. Cần nói rõ: Tiến Phát KHÔNG bán gối đỡ bôi mỡ dạng UCP hay UCF, chỉ bán gối đỡ ngâm dầu Winston. Hai dạng UCP và UCF trong bài này chỉ nhắc để so sánh, không phải sản phẩm đang bán.

2. Ngâm dầu khác bôi mỡ ở ba điểm nào?

So sánh gối đỡ mỡ và gối đỡ dầu gói gọn trong ba điểm đã công bố trên trang danh mục: tản nhiệt, tải và tốc độ làm việc liên tục, chu kỳ bảo dưỡng.

Tản nhiệt tốt hơn. Trong gối ngâm dầu, vòng bi làm việc trong dầu lỏng luôn có sẵn. Dầu lưu thông, cuốn nhiệt ra khỏi ổ bi và tản qua vỏ gang. Mỡ trong gối bôi mỡ đứng yên một chỗ, nhiệt thoát chậm.

Chịu tải liên tục tốt hơn. Dầu bôi trơn liên tục và đều cho mọi bề mặt tiếp xúc trong vòng bi, nên gối ngâm dầu làm việc liên tục nhiều giờ mỗi ngày ổn định hơn gối bôi mỡ. Mỡ bôi trơn theo từng đợt tra, càng chạy dài càng mau khô, nên gối bôi mỡ hợp hơn với máy chạy ngắt quãng.

Chu kỳ bảo dưỡng dài hơn. Mỡ khô và biến chất theo thời gian nên cần tra lại định kỳ. Dầu lưu thông trong bể kín nên bôi trơn lâu hơn, việc bảo dưỡng chủ yếu là kiểm tra mức dầu và chất lượng dầu, thay dầu khi dầu đã bẩn hoặc xuống cấp.

Lưu ý: toàn dòng Winston không công bố tải định mức, tốc độ quay tối đa hay kiểu lắp, nên không chọn gối theo tải hay tốc độ quay.

3. Khi nào cần gối đỡ ngâm dầu?

Trục quay liên tục. Trục quạt công nghiệp và trục máy bơm nước thường quay liên tục trong suốt ca làm việc. Dừng máy để tra mỡ nghĩa là dừng cả dây chuyền hoặc dừng cấp nước. Gối ngâm dầu bôi trơn liên tục bằng dầu trong bể, không cần dừng máy để tra mỡ.

Vị trí lắp làm việc nóng. Gối đặt gần nguồn nhiệt, trong nhà xưởng nóng hoặc trên máy sinh nhiệt nhiều, cần tản nhiệt tốt. Dòng Winston chịu nhiệt tới 500°C ở mức dòng, đã được kỹ thuật xác nhận — đó là khả năng chịu nhiệt của gối đỡ, không phải nhiệt độ vận hành của vòng bi hay của dầu. Vị trí lắp nóng còn có thể chọn bản giải nhiệt nước, với áo làm mát nước quanh vỏ gối.

Thay gối khó khăn. Gối lắp ở vị trí khó tới, trên cao hoặc trong cụm máy lớn, mỗi lần thay gối tốn nhiều công tháo lắp. Chu kỳ bảo dưỡng dài của gối ngâm dầu giúp giảm số lần phải can thiệp. Ví dụ gối đỡ ngâm dầu LK-280-22316, trục 65 mm, cao gối 280 mm, vòng bi 22316, trọng lượng 172 kg.

4. Khi nào gối bôi mỡ thường là đủ?

Không phải máy nào cũng cần gối ngâm dầu. Gối bôi mỡ thường là đủ khi máy chạy ngắt quãng, mỗi lần chạy ngắn rồi dừng, có thời gian nghỉ để mỡ nguội lại. Máy chạy theo mẻ, máy phụ trợ chỉ chạy khi cần, quạt thông gió nhỏ chạy vài giờ rồi tắt là những ví dụ điển hình.

Vị trí lắp dễ tới cũng là một lý do giữ lại gối bôi mỡ. Nếu gối nằm ngay tầm tay, tra mỡ chỉ mất vài phút và không cần dừng máy lâu, chu kỳ tra mỡ ngắn không còn là gánh nặng. Gối bôi mỡ gọn nhẹ, thay nhanh, không cần châm dầu hay kiểm tra mức dầu.

5. Gối đỡ ngâm dầu dùng dầu loại nào?

Gối đỡ ngâm dầu thường dùng dầu bánh răng hoặc dầu tuabin ISO VG 46–68, tùy tốc độ và nhiệt độ làm việc. Kỹ thuật sẽ ghi rõ loại dầu khi giao hàng.

Mức dầu phải đủ để phần dưới của vòng bi ngập trong dầu, nhưng không được đổ quá đầy. Thiếu dầu thì vòng bi chạy khô và nóng lên, thừa dầu cũng gây nóng. Vỏ gối bình thường dưới 70°C; nóng hơn thường do thiếu dầu, thừa dầu, lệch tâm hoặc ổ bi hỏng, nên kiểm tra mức dầu trước tiên khi gối nóng bất thường. Phớt chắn dầu cũng cần kiểm tra cùng lúc: phớt mòn thì dầu rò ra ngoài, mức dầu tụt dần và vòng bi thiếu dầu.

Về chu kỳ thay dầu, dòng Winston không công bố một mốc thời gian cố định. Người dùng nên kiểm tra mức dầu và chất lượng dầu thường xuyên, thay dầu khi dầu đã bẩn, lẫn nước hoặc xuống cấp.

6. Chọn gối ngâm dầu đúng: đo 5 con số trên gối cũ

Bước quyết định vẫn là đo đúng gối cũ. Người mua gần như luôn thay một gối cũ trên máy đang chạy, nên cách chọn đúng bắt đầu từ 5 con số đo trên gối cũ: đường kính trục, cao gối, mã vòng bi, dài gối và rộng chân đế.

Đường kính trục. Dùng thước kẹp đo đường kính trục thực tế tại vị trí lắp gối. Trục sai thì gối không lắp được. Một số model có hai cỡ trục, ví dụ 55 hoặc 60 mm, nghĩa là cỡ trục đặt theo trục thực tế.

Cao gối. Cao gối là chiều cao từ mặt đế tới tâm trục, quyết định tim trục gối mới có thẳng với máy cũ hay không. Sai cao gối là trục lệch, máy rung và vòng bi mau hỏng.

Mã vòng bi. Đọc mã dập trên vòng bi cũ, hoặc đọc trong tên model gối cũ. Số cuối trong tên model chính là mã vòng bi, mã bi cố định theo model gối. Mã bi không cho biết đường kính trục.

Dài gối và rộng chân đế. Dài gối là chiều dài vỏ gối, rộng chân đế là chiều rộng đế và khoảng cách lỗ bắt. Hai con số này quyết định gối mới có lắp vừa bệ máy sẵn có hay không.

Dòng Winston tại Tiến Phát gồm 14 model, vỏ gang, làm mát dầu hoặc nước, chịu nhiệt tới 500°C ở mức dòng, bảo hành 12 tháng. Dải trục 28–85 mm, cao gối 80–375 mm, trọng lượng 18–300 kg. Nhỏ nhất là gối đỡ ngâm dầu H-80-6308, trục 28 mm, cao gối 80 mm, vòng bi 6308, trọng lượng 18 kg. Gối có sẵn kho tại TP.HCM, giao 24–48 giờ tại TP.HCM, giao toàn quốc; lắp đặt tại TP.HCM, Bình Dương, Long An và Đồng Nai.

Câu hỏi thường gặp

Gối đỡ ngâm dầu và gối đỡ thường khác nhau điểm nào?

Điểm lớn nhất là cách bôi trơn: gối đỡ thường giữ mỡ cố định trong ổ bi, còn gối ngâm dầu để phần dưới vòng bi ngập trong bể dầu, trục quay cuốn dầu lên bôi trơn liên tục. Nhờ đó gối ngâm dầu tản nhiệt tốt hơn và chu kỳ bảo dưỡng dài hơn.

Có thay gối bôi mỡ bằng gối ngâm dầu được không?

Được, nhưng không lắp thay trực tiếp. Gối ngâm dầu có vỏ gang, chân đế và cao gối khác gối bôi mỡ, nên phải đo lại 5 con số trên gối cũ rồi đối chiếu với 14 model đang bán.

Gối đỡ ngâm dầu dùng dầu loại nào?

Thường dùng dầu bánh răng hoặc dầu tuabin ISO VG 46–68, tùy tốc độ và nhiệt độ làm việc. Kỹ thuật ghi rõ loại dầu khi giao hàng. Mức dầu phải đủ để phần dưới vòng bi ngập trong dầu, không đổ quá đầy.

Tiến Phát có bán gối đỡ UCP, UCF không?

Không. Tiến Phát chỉ bán gối đỡ ngâm dầu Winston. Gối đỡ bôi mỡ UCP và UCF chỉ được nhắc trong bài để so sánh, không phải sản phẩm đang bán.