Quạt hút công nghiệp có ồn không? Độ ồn bao nhiêu dB và khi nào ồn là dấu hiệu lỗi
Trả lời ngắn: Quạt hút công nghiệp có ồn — nhưng mức ồn khác nhau rất lớn giữa các nhóm. Quạt mái êm nhất, chỉ ≤50 dB; quạt vuông ≤60–70 dB tùy cỡ; quạt composite 60–70 dB; quạt chuồng trại 65 dB. Lưu ý: Tiến Phát chưa công bố điều kiện đo — đo ở khoảng cách bao xa — nên không thể khẳng định độ ồn tại vị trí người đứng chỉ từ con số trên bảng thông số.
1. Trả lời ngắn: có ồn, nhưng mức ồn khác nhau rất lớn giữa các nhóm
Tiếng ồn của quạt hút đến từ cánh quạt cắt qua không khí, motor quay, và rung động truyền qua khung và tường — cánh càng lớn, càng đẩy nhiều gió thì tiếng cắt gió càng lớn.
Mỗi nhóm có tốc độ cánh, kích thước cánh và lưu lượng khác nhau, nên độ ồn công bố cũng khác nhau. Chênh lệch giữa êm nhất (≤50 dB) và ồn nhất (≤70 dB) là 20 dB — và thang dB là thang logarit: chênh 10 dB nghĩa là cường độ âm chênh nhau 10 lần.
Các con số dB trong bài này đều lấy từ bảng thông số đã công bố. Trang sản phẩm chưa công bố điều kiện đo, nên con số dùng để so sánh các model với nhau, không dùng để kết luận quạt có vượt quy chuẩn tại vị trí làm việc hay không.
2. Bảng độ ồn đã công bố của cả 4 nhóm — đặt cạnh thang tham chiếu
Bảng độ ồn đã công bố của 20 model:
| Nhóm | Độ ồn công bố | Tốc độ cánh | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Vuông WS-400–700 | ≤60 dB | 1.400 vg/ph | Truyền động trực tiếp |
| Vuông WS-800 | ≤65 dB | Cánh 616 vg/ph | Truyền động gián tiếp qua dây đai |
| Vuông WS-900–1380 | ≤70 dB | Cánh 427–616 vg/ph | Truyền động gián tiếp qua dây đai |
| Composite WS-560–1460 | 60–70 dB | 520–700 vg/ph | Ghi dạng khoảng, không phải “≤” |
| Mái TPM-1060/1460 | ≤50 dB | 560 vg/ph | Êm nhất trong cả dòng |
| Chuồng trại WSF-1000–1200 | 65 dB | 560–720 vg/ph | Số tuyệt đối, không phải “≤” |
Ba dạng ghi số trong bảng đọc khác nhau: dấu “≤” nghĩa là không vượt quá mức đó trong điều kiện đo của hãng — ví dụ quạt hút vuông 400×400 độ ồn ≤60 dB là model êm nhất nhóm vuông. Dạng khoảng “60–70 dB” của nhóm composite nghĩa là độ ồn dao động trong khoảng đó tùy model. Số “65 dB” của nhóm chuồng trại là con số tuyệt đối.
Để hình dung, dùng thang tham chiếu xấp xỉ: nói chuyện bình thường khoảng 60 dB, văn phòng yên tĩnh khoảng 40–50 dB, đường phố đông đúc khoảng 70–80 dB. Thang này chỉ là ước lượng chung, không phải phép đo của Tiến Phát: quạt mái ≤50 dB tương đương văn phòng yên tĩnh, quạt vuông nhỏ ≤60 dB tương đương tiếng nói chuyện, quạt vuông lớn ≤70 dB tương đương đường phố đông.
3. Vì sao quạt càng lớn càng ồn — và vì sao quạt mái êm nhất
Quạt càng lớn càng ồn vì nó di chuyển càng nhiều không khí. Quạt vuông WS-400 đẩy 10.000 m³/h với cánh 300 mm; quạt vuông WS-1380 đẩy 45.000 m³/h với cánh 1.250 mm — gấp 4,5 lần lưu lượng, cánh lớn gấp hơn 4 lần. Lượng gió qua cánh càng lớn thì tiếng cắt gió càng lớn, dù cánh WS-1380 chỉ quay 427 vòng/phút trong khi cánh WS-400 quay 1.400 vòng/phút — độ ồn công bố vẫn tăng từ ≤60 dB lên ≤70 dB.
Nhóm composite nằm giữa: tốc độ cánh 520–700 vòng/phút, lưu lượng 8.000–44.000 m³/h, độ ồn 60–70 dB — model nhỏ ở đầu dưới, model lớn ở đầu trên.
Nhóm mái êm nhất nhờ hai lý do. Thứ nhất, tốc độ quay thấp: cả hai model TPM-1060 và TPM-1460 đều quay 560 vòng/phút — chậm hơn hẳn tốc độ 1.400 vòng/phút của nhóm vuông nhỏ. Thứ hai, vị trí lắp trên mái, xa người làm việc bên dưới — khoảng cách làm tiếng ồn tới tai người nghe nhỏ đi. Quạt hút mái TPM-1460 độ ồn ≤50 dB đẩy tới 40.000 m³/h mà vẫn êm nhất dòng.
Nhóm chuồng trại là trường hợp riêng: cả 3 model WSF đều công bố 65 dB — con số tuyệt đối, không có dấu “≤”. Tốc độ cánh 560–720 vòng/phút, lưu lượng 25.600–39.000 m³/h. Con số 65 dB cần được đọc cùng với vị trí lắp — quạt treo cao, xa vật nuôi thì tiếng ồn thực tế thấp hơn con số trên bảng.
4. Quy chuẩn tham chiếu: 85 dBA ở nơi làm việc, 70/55 dBA ở khu dân cư
Hai quy chuẩn thường được nhắc: QCVN 24:2016/BYT quy định mức ồn tối đa 85 dBA tại nơi làm việc trong 8 giờ; khu dân cư có giới hạn ồn ≤70 dBA ban ngày và ≤55 dBA ban đêm. Cả hai đều là quy chuẩn chung — không phải cam kết của sản phẩm.
Điểm quan trọng là hai quy chuẩn này đo mức ồn tại vị trí con người đứng, trong thời gian làm việc thực tế — còn con số dB trên bảng thông số là số đo của sản phẩm trong điều kiện đo của hãng, mà Tiến Phát chưa công bố. Hai loại số này không so sánh trực tiếp được với nhau. Một quạt ghi ≤70 dB không tự động đạt hay vi phạm giới hạn khu dân cư — muốn biết phải đo thực tế tại ranh giới khu dân cư, sau khi quạt đã lắp xong.
Ba hệ quả khi chọn quạt: đừng chọn quạt chỉ vì con số dB trên bảng thấp — vị trí lắp và khoảng cách tới người nghe quyết định nhiều không kém; xưởng gần khu dân cư nên ưu tiên nhóm mái ≤50 dB và bố trí quạt xa phía nhà dân; nếu độ ồn là yêu cầu cứng thì chốt phương án sau khi khảo sát và đo thực tế, không chốt chỉ từ bảng thông số.
5. Quạt hút ồn bất thường khi nào — 4 dấu hiệu lỗi
Quạt hút chạy đúng thì tiếng ồn ổn định: cùng một mức gió, cùng một tiếng đều. Khi tiếng ồn thay đổi — to hơn, có thêm tiếng lạ, hay rung mạnh hơn — thì đó là dấu hiệu lỗi:
1. Cánh lệch, cong vênh hoặc chạm vỏ. Tiếng cọ xát đều theo nhịp quay, xuất hiện đột ngột sau va chạm hoặc sau thời gian dài cánh chịu tải. Thấy dấu hiệu này thì dừng quạt, ngắt điện và gọi kỹ thuật — không tự nắn cánh hay tháo cánh.
2. Ốc và bu-lông lỏng. Rung động trong thời gian dài làm lỏng ốc gá quạt và ốc khung chờ — tiếng lạch cạch, khung rung theo từng nhịp quạt. Siết lại ốc gá bên ngoài khi quạt đã ngắt điện; ốc bên trong motor hay hộp đấu điện thì để kỹ thuật xử lý.
3. Vòng bi mòn hoặc khô dầu. Tiếng rít, tiếng ù tăng dần theo tuần, theo tháng — khác với tiếng cắt gió đều của cánh. Nghe thấy tiếng rít lạ thì báo kỹ thuật sớm — để lâu vòng bi vỡ có thể làm kẹt trục và cháy motor. Không tự tháo motor hay tra dầu vào vòng bi khi chưa có hướng dẫn của kỹ thuật.
4. Bụi bám cánh làm mất cân bằng, dây đai chùng. Bụi bám không đều trên cánh làm cánh mất cân bằng — quạt rung hơn, lưu lượng giảm. Nhóm vuông từ WS-800 trở lên truyền động gián tiếp qua dây đai nên dây đai chùng cũng gây tiếng trượt và rung. Vệ sinh cánh và lưới bảo vệ định kỳ — luôn ngắt điện trước khi chạm vào quạt. Kiểm tra và căng lại dây đai là việc của kỹ thuật, không tự làm. Lịch kiểm tra và vệ sinh chi tiết có trong bài bảo trì quạt hút công nghiệp
6. Câu hỏi thường gặp
Quạt hút ồn bao nhiêu dB là bình thường? Tùy nhóm: quạt mái ≤50 dB, quạt vuông ≤60–70 dB theo cỡ (400–700 ≤60 dB, 800 ≤65 dB, 900–1380 ≤70 dB), quạt composite 60–70 dB, quạt chuồng trại 65 dB. “Bình thường” nghĩa là tiếng ồn ổn định, đều theo tốc độ quay, không có tiếng lạ xen vào.
Xưởng gần khu dân cư nên chọn quạt nào? Ưu tiên nhóm mái ≤50 dB — êm nhất trong cả dòng — và bố trí quạt xa phía nhà dân nhất có thể. Nhưng lưu ý: giới hạn khu dân cư ≤70 dBA ban ngày và ≤55 dBA ban đêm là mức đo tại vị trí người dân đứng, không phải con số trên bảng thông số của quạt. Muốn chắc chắn thì đo thực tế sau khi lắp.
Quạt mới lắp chạy êm, dùng một thời gian ồn hơn — có sao không? Có, đó là dấu hiệu cần kiểm tra. Nguyên nhân thường gặp nhất là bụi bám cánh, ốc gá lỏng dần do rung, hoặc dây đai chùng ở nhóm vuông WS-800 trở lên. Nếu tiếng ồn xuất hiện đột ngột hoặc tăng nhanh thì dừng quạt và gọi kỹ thuật, đừng để chạy tiếp.
Có cách nào giảm ồn cho quạt đang dùng? Có ba việc làm được ngay: vệ sinh cánh và lưới bảo vệ định kỳ (luôn ngắt điện trước khi chạm vào quạt), kiểm tra và siết lại ốc gá bên ngoài, và nhờ kỹ thuật kiểm tra dây đai với nhóm truyền động gián tiếp. Đừng bịt cửa lấy gió hay che quạt để “giảm ồn” — làm vậy giảm lưu lượng mà tiếng ồn không giảm.
Nhìn cả bốn con số: nhóm mái êm nhất, nhóm vuông ồn tăng theo cỡ, nhóm composite ồn dạng khoảng, nhóm chuồng trại ồn 65 dB tuyệt đối. Chọn đúng nhóm rồi, vẫn cần khảo sát vị trí lắp và đo thực tế mới chốt được quạt có đủ êm cho xưởng của bạn hay không.
