Quạt ly tâm thấp áp, trung áp và cao áp khác nhau thế nào? Cách đọc đúng dải áp suất
Trả lời ngắn: Quạt ly tâm thấp áp, trung áp và cao áp khác nhau ở cột áp mà quạt tạo ra, tính bằng pascal (Pa): sức đẩy để đưa gió qua ống gió, co và lọc bụi. Trong dòng quạt ly tâm của Tiến Phát, thấp áp là 600–5.000 Pa, trung áp là 300–6.500 Pa, cao áp là 1.800–8.000 Pa. Ba dải này chồng lấn nhau, nên cách đọc đúng là nhìn vào ứng dụng và thiết kế của hệ thống. Số Pa trong bài là dải của cả dòng model, không phải con số của một cỡ quạt cụ thể.
1. Cột áp (Pa) là gì và vì sao nó quyết định loại quạt
Cột áp là chênh lệch áp suất mà quạt tạo ra giữa cửa hút và cửa thổi, đo bằng pascal (Pa). Nó cho biết quạt đẩy gió mạnh tới mức nào, còn lưu lượng (m³/h) cho biết quạt chuyển được bao nhiêu gió trong một giờ. Quạt có lưu lượng lớn nhưng cột áp thấp vẫn có thể không đưa được gió tới cuối một hệ thống ống dài.
Lý do nằm ở sức cản của hệ thống: ma sát thành ống, mỗi co và đoạn thu hẹp, lọc bụi, cyclone hay bộ tiêu âm đều cộng thêm sức cản. Tổng sức cản này chính là cột áp mà quạt phải thắng. Vì vậy, câu hỏi đầu tiên khi chọn quạt là hệ thống cần quạt thắng bao nhiêu Pa, không phải quạt thổi được bao nhiêu gió.
Ba dải thấp áp, trung áp và cao áp chồng lấn nhau. Trung áp 300–6.500 Pa bao trọn cả dải thấp áp 600–5.000 Pa, còn cao áp 1.800–8.000 Pa cũng chồng một phần lớn lên trung áp. Phân loại này dựa trên ứng dụng và thiết kế của từng dòng quạt, không phải ranh giới tuyệt đối. Toàn dòng quạt công nghiệp của Tiến Phát dùng điện 380V/50Hz, bảo hành 12 tháng; để hiểu vị trí của quạt ly tâm trong toàn dòng, xem bài quạt công nghiệp là gì.
2. Quạt ly tâm thấp áp 600–5.000 Pa: ống ngắn, thông gió hệ thống
Quạt ly tâm thấp áp là nhóm có cột áp thấp nhất trong ba nhóm, dải 600–5.000 Pa, gồm hai model: DN-LP-250 và DN-LP-600. Cả hai cùng dải áp, nhưng khác nhau ở kiểu truyền động và dải công suất, lưu lượng. Quạt ly tâm thấp áp DN-LP-250 truyền động gián tiếp qua dây curoa, công suất 0,75–150 kW, lưu lượng 1.000–120.000 m³/h. DN-LP-600 truyền động trực tiếp, công suất 0,75–55 kW, lưu lượng 1.000–12.000 m³/h. Cả hai đều dùng động cơ Winston IE2 hoặc TECO, vật liệu thép SS400, xuất xứ Việt Nam.
Thấp áp phù hợp với hệ thông gió ống ngắn, ít co, không qua lọc bụi: cấp gió tươi và hút khí nóng, quạt đặt gần miệng thổi. Dấu hiệu nhận biết: ống đi một đoạn ngắn rồi ra miệng thổi, không có bộ lọc nào nằm giữa. Chỉ cần thêm vài co, một đoạn ống dài hay một lớp lọc là thấp áp có thể không còn đủ.
3. Quạt ly tâm trung áp 300–6.500 Pa: ống trung bình, hút bụi nhẹ, môi trường ăn mòn
Trung áp là nhóm rộng nhất, dải 300–6.500 Pa, gồm ba model: DN-HP-800, DN-MP-1000 và DN-HP-304. Dải này bắt đầu từ 300 Pa — thấp hơn cả điểm bắt đầu của thấp áp. Cùng một mức 3.000 Pa có thể thuộc cả thấp áp lẫn trung áp; cách phân biệt nằm ở thiết kế, kiểu truyền động và ứng dụng của từng model, không ở con số Pa đơn lẻ.
Quạt ly tâm trung áp DN-HP-800 truyền động trực tiếp, công suất 0,75–320 kW, lưu lượng 800–12.000 m³/h, dùng động cơ Winston IE2 hoặc TECO. DN-MP-1000 truyền động gián tiếp qua dây curoa, công suất 0,37–300 kW, lưu lượng 800–120.000 m³/h, vật liệu thép SS400 hoặc 304 tùy môi trường sau khi khảo sát — 0,37 kW là công suất nhỏ nhất của dòng DN.
Model thứ ba, DN-HP-304, bằng thép không rỉ 304 và 316, dành cho môi trường ăn mòn — hơi ẩm, hơi muối, hơi hóa chất nhẹ: công suất 0,75–90 kW, lưu lượng 800–55.000 m³/h, cột áp 300–6.500 Pa, truyền động trực tiếp hoặc gián tiếp tùy cấu hình chốt. Riêng DN-HP-304, động cơ, thương hiệu và độ ồn hiện chưa công bố. Trung áp phù hợp với hệ ống trung bình, có vài co, có thể kèm hút bụi nhẹ hoặc làm việc trong môi trường ăn mòn. Nếu ống còn dài hơn nữa hoặc lọc bụi dày hơn, cần chuyển sang nhóm cao áp.
4. Quạt ly tâm cao áp 1.800–8.000 Pa: ống dài, lọc bụi, lò hơi
Cao áp là nhóm có cột áp lớn nhất, gồm hai model: DN-HP-600 và DN-HP-1000. DN-HP-600 truyền động trực tiếp, công suất 0,75–30 kW, lưu lượng 600–12.500 m³/h, cột áp 1.800–5.800 Pa. Quạt ly tâm cao áp DN-HP-1000 truyền động gián tiếp qua dây curoa, công suất 0,75–185 kW, lưu lượng 600–90.000 m³/h, cột áp 1.800–8.000 Pa. Mức 8.000 Pa của DN-HP-1000 là cột áp cao nhất đã công bố trong toàn dòng quạt ly tâm của Tiến Phát.
Cao áp sinh ra cho hệ có sức cản lớn: ống dài, nhiều co, qua lọc bụi hoặc cyclone, và các hệ hút khói lò hơi — chỉ quạt có cột áp đủ lớn mới duy trì được lưu lượng ở cuối hệ thống. Cần lưu ý: cột áp cao không đồng nghĩa với lưu lượng lớn. DN-HP-600 có cột áp tới 5.800 Pa nhưng lưu lượng chỉ 600–12.500 m³/h, trong khi DN-LP-250 thấp áp có lưu lượng tới 120.000 m³/h nhưng cột áp tối đa chỉ 5.000 Pa. Một hệ thống cần cả hai con số cùng lúc. Bài này không trích cột áp tối đa của hãng khác, vì các nguồn ngoài ghi các mức rất khác nhau. Độ ồn, trọng lượng, số cánh, tốc độ quay và cấp IP của các model DN hiện chưa công bố.
5. Bảng so sánh 6 model quạt ly tâm theo dải áp suất
Bảng dưới đây gom 6 model ly tâm của Tiến Phát theo đúng số đã công bố; mọi con số đều là dải của cả dòng model. Model trung áp inox DN-HP-304 (0,75–90 kW, 800–55.000 m³/h, 300–6.500 Pa) đã trình bày ở mục 3 nên không lặp lại trong bảng.
| Model | Nhóm áp | Công suất | Lưu lượng | Cột áp | Truyền động |
|---|---|---|---|---|---|
| DN-LP-250 | Thấp áp | 0,75–150 kW | 1.000–120.000 m³/h | 600–5.000 Pa | Gián tiếp qua dây curoa |
| DN-LP-600 | Thấp áp | 0,75–55 kW | 1.000–12.000 m³/h | 600–5.000 Pa | Trực tiếp |
| DN-HP-800 | Trung áp | 0,75–320 kW | 800–12.000 m³/h | 300–6.500 Pa | Trực tiếp |
| DN-MP-1000 | Trung áp | 0,37–300 kW | 800–120.000 m³/h | 300–6.500 Pa | Gián tiếp qua dây curoa |
| DN-HP-600 | Cao áp | 0,75–30 kW | 600–12.500 m³/h | 1.800–5.800 Pa | Trực tiếp |
| DN-HP-1000 | Cao áp | 0,75–185 kW | 600–90.000 m³/h | 1.800–8.000 Pa | Gián tiếp qua dây curoa |
Đọc theo chiều dọc, cả ba nhóm đều có vùng áp giao nhau; đọc theo chiều ngang, mỗi model có một tổ hợp riêng. Ví dụ, DN-HP-800 và DN-MP-1000 cùng dải áp 300–6.500 Pa, nhưng HP-800 truyền động trực tiếp, lưu lượng tối đa 12.000 m³/h, còn MP-1000 truyền động gián tiếp, lưu lượng tới 120.000 m³/h. Cả 6 model đều chưa công bố độ ồn, trọng lượng, số cánh, tốc độ quay và cấp IP, nên bảng không có các cột đó.
6. Sai lầm: chọn quạt theo lưu lượng mà bỏ qua cột áp
Sai lầm phổ biến nhất khi chọn quạt ly tâm là chỉ nhìn lưu lượng: hệ thống cần 20.000 m³/h, chọn quạt có lưu lượng 20.000 m³/h, lắp vào, bật lên — quạt chạy êm, motor quay bình thường — nhưng đầu ống gần như không có gió. Quạt không hỏng, hệ ống không tắc — chỉ là cột áp của quạt thấp hơn tổng sức cản của hệ thống. Lưu lượng catalogue đo khi quạt gần như không gặp lực cản; càng nhiều sức cản, lưu lượng thực tế càng tụt.
Cách tránh sai lầm này là làm ngược lại: tính sức cản trước, chọn cột áp sau. Liệt kê toàn bộ hệ thống — chiều dài ống, số co, miệng hút và thổi, lọc bụi, cyclone, tiêu âm — rồi ước lượng tổng sức cản. Bài riêng về cách tính cột áp quạt sẽ hướng dẫn cách ước lượng này theo ống gió, co và lọc bụi. Có con số sức cản rồi mới đối chiếu với dải Pa trong bảng ở mục 5, rồi xét tới lưu lượng và kiểu truyền động.
Quạt ly tâm thấp áp và trung áp khác nhau ở điểm nào, nếu dải áp của chúng chồng lấn nhau? Khác nhau ở thiết kế và ứng dụng: trung áp có dải áp rộng hơn, từ 300 Pa tới 6.500 Pa, gồm cả model inox cho môi trường ăn mòn; thấp áp chỉ gồm hai model cho hệ ống ngắn và thông gió hệ thống.
Chỉ cần lưu lượng đủ lớn thì có cần quan tâm cột áp không? Cần, vì lưu lượng catalogue đo khi quạt gần như không gặp lực cản. Hệ ống càng dài, càng nhiều co và lọc, lưu lượng thực tế càng tụt. Không đối chiếu cột áp với sức cản hệ thống thì quạt có thể chạy bình thường mà đầu ống vẫn không có gió.
Khi nào cần dùng quạt ly tâm cao áp? Khi hệ thống có sức cản lớn: ống dài, nhiều co, qua lọc bụi hoặc cyclone, hoặc hút khói lò hơi. Trong dòng của Tiến Phát, cao áp là 1.800–8.000 Pa, DN-HP-1000 đạt mức cao nhất 8.000 Pa. Hệ chỉ có ống ngắn và không có lọc thì cao áp là thừa.
Nhớ ba điều: cột áp quyết định gió có đi hết hệ thống hay không, các dải áp chồng lấn nhau nên phải đọc theo ứng dụng chứ không theo một con số, và mọi số Pa trong bài đều là dải của cả dòng model.
