Cách chọn quạt công nghiệp cho nhà xưởng: 6 bước từ nhu cầu đến đúng dải model

Trả lời ngắn: Chọn quạt công nghiệp cho nhà xưởng là đi đúng 6 bước: xác định mục đích dùng quạt, đo không gian, tính lưu lượng cần thiết, xác định cột áp, chọn nhóm quạt và kiểu truyền động, rồi kiểm tra vật liệu và điện áp. Làm đúng thứ tự này thì dải model thu hẹp dần, chỉ còn đối chiếu với dải đã công bố của dòng quạt công nghiệp DN: công suất 0,37–320 kW, lưu lượng 600–120.000 m³/h, cột áp 120–8.000 Pa, điện áp 380V/50Hz. Mọi con số trong bài đều là ước tính, chốt lại sau khảo sát thực tế.

1. Bước 1–2: xác định mục đích và đo không gian

Bước đầu tiên không phải là xem catalogue mà là trả lời câu hỏi: quạt này làm việc gì trong xưởng của bạn. Bốn mục đích thường gặp là thông gió hệ thống qua ống gió, hút bụi qua lọc bụi hoặc cyclone, quạt lò hơi cấp khí và hút khói, và làm việc trong môi trường ăn mòn có hơi ẩm, hơi muối hoặc hơi hóa chất. Mỗi mục đích đi với một nhóm quạt khác nhau. Quạt hút gắn tường chỉ lo thông gió chung qua tường, còn quạt hệ thống phải nối ống gió và thắng sức cản của cả hệ thống — xem phân biệt kỹ trong bài quạt công nghiệp là gì.

Bước 2 là đo không gian thật, không ước lượng bằng mắt. Cần ba kích thước dài, rộng, cao của khu vực cần thông gió, vị trí dự kiến đặt quạt, đường đi của ống gió, vị trí cửa lấy gió ở phía đối diện, và nguồn điện tại chỗ. Toàn bộ 14 model của dòng quạt công nghiệp DN đều dùng điện 380V/50Hz, nên bước đo này cũng là lúc kiểm tra nguồn ba pha tại chỗ. Ghi lại cả những thứ chiếm chỗ trên đường ống — dầm, cầu trục, máy móc — vì đoạn ống vòng qua chướng ngại sẽ dài thêm và tốn thêm cột áp.

2. Bước 3: tính lưu lượng cần thiết

Lưu lượng cần thiết, ký hiệu Q và đo bằng m³/h, là lượng không khí quạt phải chuyển trong một giờ để đạt số lần đổi khí mong muốn. Bài tính lưu lượng quạt hút cho nhà xưởng đã giữ công thức Q = V × ACH, trong đó V là thể tích không gian và ACH là số lần đổi khí trong một giờ. Bài đó dùng ACH 10–15 cho kho, 20–30 cho xưởng may và lắp ráp, 30–60 cho xưởng nóng, hàn và đúc — nhắc lại để đối chiếu, không dạy lại cách tính.

Lấy Q tính được đối chiếu với dải lưu lượng đã công bố của dòng DN, từ 600 tới 120.000 m³/h. Nếu Q nằm gần biên trên của một dải, đo lại thể tích và xem lại ACH đã chọn, vì sai số ở hai con số này kéo Q lệch theo. Mọi con số tính ở bước này đều là ước tính để lập phương án, chốt lại sau khảo sát thực tế.

3. Bước 4: xác định cột áp cần thiết

Cột áp, đo bằng Pa, là sức cản của cả hệ thống mà quạt phải thắng để đẩy đủ lưu lượng tới đúng chỗ. Sức cản này tới từ chiều dài ống gió, số co, lọc bụi, bộ tiêu âm và miệng hút, miệng thổi. Hệ thống càng dài, càng nhiều co và càng nhiều thiết bị trên đường đi thì cột áp cần thiết càng cao.

Bài này không tính cột áp chi tiết — chủ đề tính cột áp theo ống gió, co và lọc bụi sẽ có bài hướng dẫn riêng. Ở bước này, chỉ cần đối chiếu với dải cột áp đã công bố của dòng DN, từ 120 tới 8.000 Pa. Nhóm ly tâm trung áp công bố 300–6.500 Pa, nhóm ly tâm cao áp lên tới 8.000 Pa ở model lớn nhất. Không dùng số Pa của hãng khác để gán cho quạt DN: mọi số Pa trong bài đều lấy từ trang sản phẩm DN.

Sai lầm thường gặp là chọn quạt chỉ theo lưu lượng rồi bỏ qua cột áp: quạt đủ lưu lượng trên catalogue nhưng thiếu cột áp sẽ chạy yếu khi gắn vào hệ ống dài. Khi chưa chắc hệ ống cần bao nhiêu Pa, ghi lại chiều dài ống, số co và loại lọc rồi nhờ kỹ thuật tính lại.

4. Bước 5: chọn nhóm và kiểu truyền động

Tới bước này, nhóm quạt đã thu hẹp rõ rệt. Cần lưu lượng lớn qua ống ngắn, áp thấp thì xét nhóm hướng trục, dải 20.000–25.000 m³/h. Cần đẩy khí qua ống dài hoặc qua lọc bụi thì xét nhóm ly tâm: thấp áp 600–5.000 Pa, trung áp 300–6.500 Pa, cao áp tới 8.000 Pa. Hút bụi gỗ, bụi kim loại hay bụi xi măng thì xét nhóm ly tâm hút bụi, còn lò hơi thì xét nhóm quạt lò hơi.

Kiểu truyền động là lựa chọn tiếp theo. Truyền động trực tiếp gắn motor thẳng vào trục cánh: gọn, ít chi tiết hao mòn, tốc độ cánh bằng tốc độ motor. quạt ly tâm trung áp DN-HP-800 là ví dụ cho kiểu này, dải công suất 0,75–320 kW, lưu lượng 800–12.000 m³/h, cột áp 300–6.500 Pa. Truyền động gián tiếp qua dây curoa tách motor khỏi trục cánh bằng puly và dây đai: khi cần thay đổi tỉ số truyền để đổi tốc độ cánh mà giữ nguyên motor, hoặc khi motor cần đặt tách khỏi dòng khí nóng hay nhiều bụi. Dây curoa cần kiểm tra độ căng định kỳ.

Lưu ý riêng: kiểu truyền động của model DN-MP-1250 hiện ghi là chưa xác định, kỹ thuật xác nhận khi chốt phương án — đừng tự suy ra từ tên gọi hay từ model khác cùng nhóm. Tới cuối bước 5, kết quả cần có chỉ là một dải model phù hợp, chưa phải một model duy nhất.

5. Bước 6: kiểm tra vật liệu và điện áp

Vật liệu vỏ và cánh quyết định quạt chịu được môi trường nào. Xưởng khô ráo thông thường dùng thép SS400, là vật liệu chung của toàn dòng DN. Môi trường có hơi ẩm, hơi muối hoặc hơi hóa chất thì xét inox 304 — chủ đề quạt inox 304 sẽ có bài riêng; nguyên tắc là thép thường đủ dùng thì không chọn thừa vật liệu chống ăn mòn. Model DN-HP-304 dùng thép không rỉ 304 và 316, dải 0,75–90 kW, lưu lượng 800–55.000 m³/h, cột áp 300–6.500 Pa. Động cơ, thương hiệu và độ ồn của model này chưa công bố.

Một tùy chọn vật liệu khác nằm ở quạt ly tâm trung áp DN-MP-1000: vật liệu SS400 hoặc 304, chốt theo môi trường sau khảo sát. Dải của model này là 0,37–300 kW, lưu lượng 800–120.000 m³/h, cột áp 300–6.500 Pa, truyền động gián tiếp qua dây curoa.

Điện áp là điểm kiểm tra cuối cùng của bước này. Toàn dòng DN dùng điện 380V/50Hz, động cơ Winston IE2 hoặc TECO, trừ model HP-304 chưa công bố động cơ. Kiểm tra nguồn ba pha tại vị trí lắp trước khi chốt dải model. Bảo hành toàn dòng là 12 tháng. Độ ồn, trọng lượng, số cánh, tốc độ quay và cấp IP của toàn dòng DN chưa công bố, nên bài này không dùng các con số đó để so sánh.

Vị trí lắp thuộc diện yêu cầu phòng nổ, ví dụ khu vực có hơi dung môi hay bụi mịn dễ cháy, phải dùng quạt phòng nổ — chủ đề này sẽ có bài riêng. Model DN-AD-770 dùng động cơ phòng chống cháy nổ IE3, công suất cố định 2,2 kW, lưu lượng 20.000–25.000 m³/h, truyền động gián tiếp qua dây curoa. Cấp phòng nổ cụ thể của model này chưa công bố, kỹ thuật xác nhận khi chốt phương án.

6. Khi nào cần kỹ thuật khảo sát lại

Có những trường hợp phương án tính trên giấy chưa đủ để chốt dải model, và đó là lúc cần kỹ thuật khảo sát lại: ống gió dài, nhiều nhánh, nhiều co; hệ thống có lọc bụi hoặc cyclone; lò hơi mà nhiệt độ khói chưa công bố, cần xác nhận theo lò thực tế; môi trường ăn mòn hay yêu cầu phòng nổ chưa rõ mức; hoặc lưu lượng và cột áp tính được nằm ở biên của dải đã công bố.

Trường hợp thường gặp nhất là thay quạt cũ: chụp ảnh tem trên quạt cũ, ghi lại model, công suất, lưu lượng và cột áp nếu tem còn đọc được, rồi đo kích thước mặt bích, đường kính ống nối, vị trí lắp và kiểu truyền động hiện tại. Bộ thông tin này để đối chiếu với dải DN, tránh lắp quạt mới không khớp ống cũ, và gửi kèm theo form “Nhờ kỹ thuật chọn model” trên trang danh mục.

Chọn quạt chỉ theo lưu lượng có đủ không? Không đủ. Lưu lượng cho biết quạt chuyển được bao nhiêu không khí, còn cột áp cho biết quạt có thắng được sức cản của hệ ống hay không.

Lưu lượng tính được nằm ở biên của dải thì làm sao? Đo lại thể tích, xem lại ACH đã chọn, rồi ghi rõ cả hai phương án để kỹ thuật khảo sát lại.

Thay quạt cũ có cần đo lại không gian không? Có. Xưởng thường thay đổi sau nhiều năm — thêm máy, thêm vách ngăn, đổi đường ống — nên đo lại mặt bằng và đường ống hiện tại rồi đối chiếu với tem quạt cũ.

Đi đúng 6 bước thì việc chọn quạt không còn là đoán mò: mỗi bước loại bớt một nhóm không phù hợp, còn dải model ở cuối là căn cứ để kỹ thuật khảo sát rồi chốt.