Lắp đặt gối đỡ ngâm dầu: cao gối, lỗ bắt và chạy thử

Trả lời ngắn: Lắp đặt gối đỡ ngâm dầu đúng cách bắt đầu từ việc đối chiếu 5 con số trên gối cũ, kiểm tra cao gối và lỗ bắt bu lông có khớp với bệ máy hay không, tra đủ dầu đúng loại rồi mới chạy thử. Cao gối quyết định tim trục có thẳng với máy cũ hay không, nên sai cao gối là phải kê lại đế. Chạy thử xong, vỏ gối dưới 70°C, không rung lạ và không có tiếng kêu bất thường thì mới bàn giao. Xem danh mục gối đỡ ngâm dầu Winston tại Tiến Phát.

1. Chuẩn bị trước lắp: đối chiếu 5 con số trên gối cũ

Người mua gối đỡ ngâm dầu gần như luôn thay một gối cũ trên máy đang chạy, nên bước chuẩn bị quan trọng nhất diễn ra trước khi tháo gối cũ: đo và ghi lại đúng 5 con số trên gối cũ — đường kính trục, cao gối, mã vòng bi, dài gối và rộng chân đế. Gối mới chỉ lắp vừa máy cũ khi cả 5 con số đều khớp.

Đường kính trục quyết định gối mới có ôm vừa trục máy hay không. Đo trục thực tế bằng thước kẹp. Cao gối là khoảng cách từ mặt chân đế lên tới tim trục, quyết định tim trục của gối mới có thẳng với tim trục máy cũ hay không, xem mục 2 bên dưới. Mã vòng bi cho biết vòng bi bên trong gối mới là loại nào. Mã bi cố định theo model gối, chỉ hãng bi là tùy chọn khi đặt: NSK lắp sẵn cho model LK-280-6316, ZWZ lắp sẵn cho 13 model còn lại, và khi đặt có thể chọn Koyo, C&U hoặc ZWZ.

Bài cách chọn gối đỡ ngâm dầu hướng dẫn cách đo từng con số trong 5 con số này. Toàn dòng Winston tại Tiến Phát gồm 14 model, vỏ gang, làm mát dầu hoặc nước, chịu nhiệt tới 500°C ở mức dòng, bảo hành 12 tháng. Mức 500°C là khả năng chịu nhiệt của gối đỡ ở mức toàn dòng, đã được kỹ thuật xác nhận, không phải nhiệt độ vận hành của vòng bi hay của dầu. Dải trục toàn dòng là 28–85 mm, dải cao gối là 80–375 mm.

2. Cao gối quyết định tim trục có thẳng với máy cũ hay không

Cao gối là chiều cao từ mặt chân đế lên tới tim trục. Khi thay gối cũ, tim trục của gối mới phải nằm đúng vị trí tim trục cũ, vì trục máy và khớp nối đều đã cố định theo tim trục đó. Gối mới cao hơn hay thấp hơn gối cũ đều làm tim trục lệch.

Ví dụ một model cỡ lớn trong dòng: gối đỡ ngâm dầu LK-250-22314 có cao gối 250 mm, đường kính trục 60 mm, vòng bi 22314, dài gối 1050 mm, rộng chân đế 460 mm và trọng lượng 108 kg. Nếu gối cũ cũng cao 250 mm thì tim trục giữ nguyên vị trí; nếu cao khác 250 mm, tim trục sẽ lệch đúng bằng phần chênh cao gối đó.

Sai cao gối là phải kê lại đế: thêm hoặc bớt tấm kê dưới chân đế gối để nâng hoặc hạ tim trục về đúng vị trí cũ. Vì vậy cách đúng là chọn model có cao gối bằng cao gối cũ ngay từ đầu, thay vì chọn sai rồi kê lại.

3. Kiểm tra mặt bệ máy và lỗ bắt bu lông

Trước khi đặt gối mới lên bệ máy, mặt bệ phải được kiểm tra và làm sạch: mặt bệ cần phẳng, sạch dầu mỡ cũ và mạt kim loại, không cong vênh và không có vết lồi làm gối ngồi lệch.

Việc tiếp theo là đối chiếu lỗ bắt bu lông: lỗ bắt trên bệ máy có khớp với chân đế gối mới hay không. Khoảng cách giữa các lỗ bắt trên bệ phải trùng với vị trí lỗ bắt trên chân đế gối mới, và bu lông phải đi qua lỗ một cách thoải mái.

Rộng chân đế là con số cần đối chiếu ở bước này. Một cặp model trong dòng cho thấy chênh lệch nhỏ ở chân đế vẫn đáng lưu ý: bản thường H-140-6312 có rộng chân đế 295 mm, còn bản giải nhiệt nước H-140-6312N có rộng chân đế 300 mm, chênh nhau 5 mm, trong khi dài gối cả hai đều là 690 mm. Chênh 5 mm tưởng nhỏ nhưng lỗ bắt bu lông vẫn phải được đối chiếu lại.

Siết bu lông theo thứ tự chéo nhau, siết đều tay để gối hạ xuống đều. Mô-men siết bu lông và khe hở căn chỉnh bằng số cụ thể hiện chưa công bố, nên khi lắp cần làm theo hướng dẫn của kỹ thuật tại vị trí lắp.

4. Tra dầu đúng loại trước khi chạy

Gối đỡ ngâm dầu bôi trơn bằng dầu chứa sẵn trong vỏ gối: phần dưới của vòng bi ngập trong dầu, khi trục quay, vòng bi cuốn dầu lên bôi trơn liên tục. Vì vậy tra dầu là bước bắt buộc trước lần chạy đầu tiên.

Loại dầu dùng cho dòng gối này là dầu bánh răng hoặc dầu tuabin ISO VG 46–68, tùy tốc độ và nhiệt độ làm việc. Không dùng dầu khác loại khi chưa có hướng dẫn của kỹ thuật.

Mức dầu cũng quan trọng như loại dầu. Thiếu dầu thì vòng bi không được bôi trơn đủ, chạy nóng và mau mòn. Thừa dầu thì dầu bị khuấy mạnh khi trục quay, sinh nhiệt thêm và có thể rò qua phớt. Mức dầu đúng là mức ghi trên que thăm dầu hoặc mắt thăm dầu của vỏ gối, kiểm tra khi gối đứng yên và chưa chạy.

5. Đấu nước cho bản giải nhiệt nước

Dòng Winston tại Tiến Phát có 3 model giải nhiệt nước: H-140-6312N, GH-140-6314 và GH-180-6316N. Bản nước vẫn là gối đỡ ngâm dầu, vòng bi vẫn ngâm trong dầu, chỉ khác là vỏ gối có thêm áo làm mát nước với cổng nước vào và cổng nước ra.

Ví dụ model nhỏ nhất trong ba bản nước: gối đỡ ngâm dầu H-140-6312N có trục 48 hoặc 42 mm, cao gối 140 mm, vòng bi 6312, trọng lượng 48 kg, dài gối 690 mm và rộng chân đế 300 mm. Khi lắp model này, ngoài 5 con số đo như gối thường, còn phải chuẩn bị thêm đường nước tới đúng vị trí cổng nước của gối mới.

Đấu nước gồm hai đường riêng: đường nước vào nối với cổng nước vào, đường nước ra nối với cổng nước ra. Hai cổng nằm ở hai đầu của vỏ gối, nước vào ở một đầu, đi quanh vỏ gối rồi thoát ra ở đầu còn lại. Không đấu ngược hai đường nước, và không đấu chung hai đường vào một ống.

Áp suất nước và lưu lượng nước cho 3 model giải nhiệt nước hiện chưa công bố, nên kỹ thuật sẽ đối chiếu trực tiếp với đường nước sẵn có tại vị trí lắp. Lưu ý: hai trong ba model giải nhiệt nước mang hậu tố N, ví dụ H-140-6312N và GH-180-6316N; riêng GH-140-6314 là bản nước nhưng tên không có N, nên cách chắc chắn nhất vẫn là nhìn trực tiếp gối cũ xem có cổng nước trên vỏ gối hay không.

6. Chạy thử trước bàn giao: rung, tiếng kêu, nhiệt độ vỏ

Nghe tiếng kêu. Cho gối chạy và nghe tiếng vòng bi trong ít phút đầu. Tiếng chạy đều, êm là bình thường. Tiếng kêu to, tiếng lạch cạch hay tiếng rít là dấu hiệu vòng bi mòn, lắp lệch tâm hoặc thiếu dầu, cần dừng máy kiểm tra ngay. Kiểm tra rung. Đặt tay lên vỏ gối hoặc quan sát gối khi chạy để nhận biết rung bất thường. Rung tăng so với gối cũ, hoặc rung theo nhịp lặp lại, thường do chân đế lỏng, lệch tâm hoặc bu lông siết chưa đều. Đo nhiệt độ vỏ. Nhiệt độ vỏ gối dưới 70°C khi chạy là bình thường. Đo vỏ gối sau khi chạy một thời gian, khi nhiệt độ đã ổn định, không đo ngay khi vừa khởi động. Nếu vỏ gối nóng hơn mức này, nguyên nhân thường là thiếu dầu, thừa dầu, lệch tâm hoặc ổ bi hỏng, và cần dừng máy kiểm tra.

Chạy thử đạt là khi gối chạy êm, không rung lạ, không có tiếng kêu bất thường, nhiệt độ vỏ dưới 70°C và không rò dầu ở nắp thăm dầu, nút xả dầu hay phớt chắn dầu. Lắp đặt gối đỡ ngâm dầu được phục vụ tại TP.HCM, Bình Dương, Long An và Đồng Nai, có sẵn kho tại TP.HCM, giao 24–48 giờ tại TP.HCM và giao toàn quốc.

Câu hỏi thường gặp

Thay gối cũ cần đo những gì trước khi lắp gối mới?

Đo đúng 5 con số trên gối cũ: đường kính trục, cao gối, mã vòng bi, dài gối và rộng chân đế. Năm con số này quyết định model gối mới có lắp vừa máy cũ hay không.

Cao gối sai thì xử lý thế nào?

Sai cao gối là phải kê lại đế để nâng hoặc hạ tim trục về đúng vị trí cũ, nên cách đúng là chọn model có cao gối bằng cao gối cũ ngay từ đầu.

Bản giải nhiệt nước có cần tra dầu không?

Có. Bản nước vẫn là gối đỡ ngâm dầu, vòng bi vẫn ngâm trong dầu và vẫn cần đủ dầu trong bể. Nước làm mát chỉ chảy qua áo nước quanh vỏ gối để mang nhiệt ra ngoài, không thay thế dầu bôi trơn.

Vỏ gối nóng bao nhiêu khi chạy thử là bình thường?

Nhiệt độ vỏ gối dưới 70°C khi chạy là bình thường. Nếu vỏ gối nóng hơn mức này, nguyên nhân thường là thiếu dầu, thừa dầu, lệch tâm hoặc ổ bi hỏng, và cần dừng máy kiểm tra.