Lắp đặt quạt công nghiệp

Trả lời ngắn: Lắp đặt quạt công nghiệp cần chuẩn bị đủ 5 thứ trước khi đưa quạt vào vị trí: móng hoặc bệ chịu lực, nguồn điện 380V/50Hz, lối đưa quạt vào, vị trí ống gió và cửa lấy gió. Sau đó là móng, giảm chấn, ống gió, dây curoa và cân bằng động. Đây là hướng dẫn chuẩn bị, không phải hướng dẫn tự lắp: đấu điện và làm việc trên cao phải do người có chuyên môn thực hiện.

1. Trước khi lắp: 5 thứ phải kiểm tra

Thứ nhất là móng hoặc bệ đặt quạt: kiểm tra kích thước, độ phẳng và khả năng chịu lực trước khi quạt tới công trình. Móng lệch hoặc yếu khiến quạt rung ngay lần chạy đầu tiên. Trọng lượng các model DN chưa được công bố, nên kích thước và kết cấu móng phải do kỹ thuật xác nhận theo model cụ thể, không tự tính từ con số ước đoán.

Thứ hai là nguồn điện. Toàn bộ 14 model dòng DN đều dùng điện 380V/50Hz, nên phải xác nhận trước rằng vị trí đặt quạt đã có nguồn ba pha, aptomat và dây dẫn đủ tải cho công suất model sẽ lắp. Toàn dòng có công suất 0,37–320 kW, lưu lượng 600–120.000 m³/h, cột áp 120–8.000 Pa, vì vậy dây dẫn và thiết bị bảo vệ phải tính theo đúng model.

Thứ ba là lối đưa quạt vào: đo trước cửa ra vào, hành lang và cầu trục trên đường đưa quạt tới vị trí lắp, vì vỏ quạt làm từ thép SS400 nên quạt là thiết bị cồng kềnh, khó xoay trở. Thứ tư là vị trí ống gió: xác định trước đường đi của ống hút, ống thổi, co, van và miệng gió để ống chờ sẵn đúng vị trí. Thứ năm là cửa lấy gió: kiểm tra cửa đã mở thông và không bị kệ hàng chắn ngang, vì quạt chỉ hút đủ lưu lượng khi cửa lấy gió đủ lớn. Đối chiếu lại nhu cầu với mẫu quạt công nghiệp đã chọn trước khi lắp.

2. Móng và giảm chấn

Móng quạt công nghiệp thường làm bằng bê tông cốt thép hoặc khung thép hàn, đặt trên nền nhà xưởng đã đủ cứng. Mặt móng phải phẳng và nằm ngang, vì chân quạt đặt lên mặt móng nghiêng sẽ làm vỏ và trục quạt lệch theo, gây rung và mòn ổ bi sớm. Sau khi đổ bê tông, chờ bê tông đạt cường độ rồi mới đặt quạt lên. Bu-lông neo phải đúng vị trí lỗ chân quạt.

Giảm chấn đặt giữa chân quạt và mặt móng, thường là lò xo hoặc đệm cao su. Lò xo chịu tải lớn và cách rung tốt cho quạt cỡ lớn, đệm cao su gọn và dễ lắp cho quạt cỡ nhỏ và trung bình. Giảm chấn quạt ly tâm ngăn rung động truyền xuống sàn và kết cấu nhà xưởng. Vì trọng lượng model DN chưa được công bố nên loại giảm chấn cụ thể phải do kỹ thuật xác nhận theo model, không chọn theo cảm tính.

Miệng hút và miệng thổi nên nối với ống gió bằng khớp nối mềm, đoạn ống vải hoặc cao su ngắn, để tách rung khỏi hệ ống cứng. Các nguyên tắc chung về móng quạt công nghiệp trong bài này tham khảo theo hướng dẫn lắp đặt của hãng TOMECO và Dobaco, dùng để chuẩn bị mặt bằng, không phải hướng dẫn chính thức của Winston và không thay thế tài liệu kỹ thuật kèm từng model DN. Kiểm tra lại độ phẳng chân quạt bằng thước thủy trước khi đấu nối ống gió.

3. Đấu nối ống gió

Không để quạt chịu tải trọng của ống: ống gió phải có giá đỡ và giá treo riêng, chịu toàn bộ trọng lượng của chính nó, chỉ nối vào miệng quạt bằng khớp nối mềm. Ống đè lên miệng quạt sẽ kéo vỏ quạt lệch, trục và ổ bi chịu thêm lực ngoài thiết kế, quạt rung và nhanh hỏng. Kiểm tra giá đỡ ống chắc chắn trước khi nối.

Tránh co thắt cổ chai ngay tại miệng quạt: tiết diện ống không được thu hẹp đột ngột ngay sau miệng thổi hoặc ngay trước miệng hút, vì chỗ thu hẹp làm dòng khí xoáy mạnh, tăng sức cản và giảm lưu lượng thực tế. Đoạn ống thẳng trước miệng hút nên giữ đủ dài để dòng khí ổn định trước khi vào cánh quạt, đoạn chuyển tiết diện làm dạng côn dài, thay đổi từ từ. Đó là cách lắp quạt ly tâm đúng: giữ đường gió thông thoáng, không tạo điểm thắt.

Van tiết lưu đặt trên ống hút, dùng để điều chỉnh lưu lượng khi cần chạy non tải hoặc cân bằng giữa các nhánh. Sau khi nối xong, kiểm tra độ kín toàn bộ mối nối: mối hở làm rò khí và giảm lưu lượng tới miệng thổi. Lắp đặt quạt ly tâm xong mà ống còn rò thì lưu lượng thực tế không đạt như tính toán.

4. Truyền động gián tiếp: căng dây curoa và căn thẳng puli

Quạt truyền động gián tiếp dùng dây curoa nối motor với trục quạt qua hai puli, bước quan trọng nhất khi lắp là căng dây đúng mức và căn hai puli thẳng hàng. Ví dụ quạt ly tâm cao áp DN-HP-1000 truyền động gián tiếp qua dây curoa, công suất đã công bố 0,75–185 kW, lưu lượng 600–90.000 m³/h, cột áp 1.800–8.000 Pa, động cơ Winston IE2 hoặc TECO. Đội lắp kiểm tra hai puli thẳng hàng bằng thước thẳng áp sát mặt puli, rồi mới siết chặt đế motor.

Dây căng quá mức kéo trục và ổ bi chịu thêm lực, ổ bi mòn nhanh và motor tốn điện hơn. Dây chùng quá mức trượt trên puli khi tải nặng, quạt không đạt lưu lượng, dây mòn và nóng lên nhanh. Kiểm tra độ võng theo hướng dẫn của nhà sản xuất dây, không căng theo cảm giác tay. Dây mới sẽ giãn sau thời gian chạy đầu tiên, nên chạy thử xong phải kiểm tra lại độ căng. Siết bu-lông đế motor và gối đỡ bằng cờ lê lực theo lực siết nhà sản xuất quy định.

Thao tác với puli và dây curoa phải do người có chuyên môn thực hiện, cắt điện và khóa nguồn trước khi đưa tay vào khu vực puli. Làm đối chứng, quạt ly tâm thấp áp DN-LP-600 truyền động trực tiếp, không có dây curoa, công suất đã công bố 0,75–55 kW, lưu lượng 1.000–12.000 m³/h, cột áp 600–5.000 Pa, động cơ Winston IE2 hoặc TECO. Với quạt trực tiếp, bước căng dây không tồn tại, nhưng phải kiểm tra đồng tâm giữa trục motor và trục quạt.

5. Cân bằng động sau lắp

Cân bằng động là bước kiểm tra cuối cùng trước khi bàn giao quạt vào vận hành chính thức. Cánh quạt quay nhanh, chỉ cần một bên cánh nặng hơn bên còn lại một chút là đã tạo lực lệch, làm quạt rung theo từng vòng quay. Rung làm lỏng bu-lông, mòn ổ bi và nứt mối hàn vỏ quạt theo thời gian. Quạt lắp xong phải chạy thử, đo rung và cân bằng lại nếu cần trước khi chạy tải đầy.

Chuẩn tham khảo cho bước này là ISO 1940, tiêu chuẩn quốc tế về yêu cầu chất lượng cân bằng của rotor quay, nêu yêu cầu chung về mức cân bằng cho phép theo loại rotor và điều kiện làm việc. Cấp cân bằng cụ thể áp cho từng model DN phải theo tài liệu kỹ thuật của model đó, không áp một con số chung cho cả dòng quạt.

Quy trình kiểm tra gồm bốn bước: siết lại toàn bộ bu-lông chân quạt, đế motor và gối đỡ, kiểm tra puli thẳng hàng và cánh quạt có bám bụi hay vật lạ không; chạy thử không tải trong thời gian ngắn, lắng nghe tiếng kêu lạ; đo rung bằng thiết bị chuyên dụng tại gối đỡ và chân quạt; cân bằng lại cánh quạt nếu kết quả đo vượt ngưỡng. Quạt vẫn rung sau khi cân bằng thì quay lại kiểm tra móng, giảm chấn, ống gió và puli.

6. Câu hỏi thường gặp

Ba câu hỏi dưới đây là những câu xưởng hay hỏi nhất trước khi chốt lịch lắp quạt. Việc chọn đúng model phải làm xong trước bước lắp đặt, theo cách chọn quạt công nghiệp cho nhà xưởng.

Lắp đặt quạt công nghiệp mất bao lâu? Tùy model và mặt bằng. Quạt nhỏ đặt trên móng có sẵn, ống gió đã chờ đúng vị trí, có thể lắp xong trong ngày. Quạt lớn cần đổ móng mới, chờ bê tông đạt cường độ rồi mới đặt quạt, sau đó còn đấu nối ống gió và cân bằng động, nên tổng thời gian kéo dài nhiều ngày.

Có cần dừng sản xuất khi lắp không? Tùy vị trí lắp. Lắp quạt mới ở khu vực riêng, đường ống độc lập thì xưởng vẫn sản xuất bình thường. Lắp thay quạt đang chạy, hoặc đấu nối vào hệ ống đang vận hành, thì phải dừng phần liên quan. Cần lên kế hoạch dừng máy với xưởng trước, chốt khung giờ dừng và giờ chạy lại.

Quạt lớn đặt trong nhà hay ngoài trời? Ưu tiên đặt trong nhà, dưới mái che, để bảo vệ motor và dây curoa khỏi mưa nắng, đồng thời tiện kiểm tra và bảo trì. Nếu phải đặt ngoài trời, cần mái che riêng, bệ cao chống ngập khi mưa lớn, và xác nhận với kỹ thuật về điều kiện môi trường tại vị trí đó trước khi chốt. Toàn dòng quạt DN sản xuất tại Việt Nam, bảo hành 12 tháng.

Chuẩn bị kỹ 5 thứ ở mục đầu, làm đúng móng, giảm chấn, ống gió, dây curoa và cân bằng động, quạt sẽ chạy êm và bền ngay từ ngày đầu tiên.