Động cơ điện có tốn điện không? Cách tính số điện theo công suất

Trả lời ngắn: Động cơ điện có tốn điện không phụ thuộc vào hai con số chính: công suất tính bằng kW và số giờ chạy mỗi ngày. Động cơ 0,75 kW chạy 8 giờ một ngày chỉ tốn khoảng 6 số điện một ngày, còn động cơ 250 kW chạy đủ tải 8 giờ tốn tới 2.000 số một ngày. Muốn biết máy của mình tốn bao nhiêu, lấy công suất nhân với giờ chạy rồi so với tải thật.

1. Tốn hay không tốn — nhìn vào công suất và giờ chạy

Mức tốn điện thay đổi rất nhiều theo công suất, nên câu hỏi này không có một đáp án chung cho mọi model. Dải đang bán là 0,37–250 kW với 34 model, nên model nhỏ và model lớn có thể chênh nhau hàng trăm lần về số điện trong cùng một ngày. Động cơ càng lớn và máy chạy càng nhiều giờ mỗi ngày thì tổng số điện cuối ngày càng cao. Hai con số này nhân với nhau nên chỉ cần một con số tăng lên thì số điện đã tăng theo.

Bước đầu tiên khi đánh giá mức tốn điện là xác định đúng hai con số của máy mình: công suất danh định ghi trên tem máy và số giờ máy chạy thật mỗi ngày. Công suất danh định là công suất lớn nhất mà động cơ có thể kéo tải liên tục. Ghi lại hai con số này trước rồi mới tính, thì kết quả mới phản ánh đúng máy của mình.

2. Công thức tính số điện: lấy công suất nhân với giờ chạy

Số điện tính bằng kWh bằng công suất tính bằng kW nhân với số giờ chạy. Ví dụ, động cơ 37 kW chạy 8 giờ một ngày thì tốn 37 nhân 8 bằng 296 số một ngày. Công thức này chỉ tính số kWh, không quy ra tiền, vì giá điện thay đổi theo biểu giá và theo thời điểm. Bài cách tính công suất động cơ điện hướng dẫn chi tiết cách tính công suất theo tải và cách chọn số cực, còn bài này tập trung vào mức tốn và cách giảm số điện.

Tất cả ví dụ trong bài này đều là ước tính chạy đủ tải, dùng để so sánh các lựa chọn với nhau. Động cơ chạy non tải thì số điện thực tế thấp hơn con số tính theo công suất danh định, còn động cơ chạy quá tải thì số điện thực tế cao hơn. Bài này không tính số điện cho model chưa công bố công suất, gồm dòng RESR, RESK, RESS và motor rung, và không dùng hệ số tải hay hệ số công suất tự ước lượng để tính. Motor rung chỉ xác nhận được 4 điểm là 23 kW, 3 pha, 6 cực và Winston, còn lại chưa công bố nên không đưa vào ví dụ tính.

3. Ví dụ tính theo ngày và theo tháng

Bảng dưới đây tính số điện theo ngày và theo tháng cho ba mức công suất đã công bố, đều chạy 8 giờ một ngày, số điện theo tháng bằng số điện một ngày nhân với 30 ngày. Ví dụ theo ngày của hai mức 37 kW và 0,75 kW đã có trong bài cách tính công suất, bài này nhắc lại ngắn gọn, tính thêm theo tháng và thêm mức lớn nhất 250 kW.

Động cơ 0,75 kW chạy 8 giờ một ngày chỉ tốn 6 số một ngày và 180 số một tháng, trong khi YE2-225S-4 37 kW tốn 296 số một ngày và 8.880 số một tháng. Model lớn nhất dòng là YE3-355M-4 250 kW, cấp IE3, tốc độ 1495 vòng một phút, chạy đủ tải 8 giờ tốn 2.000 số một ngày và 60.000 số một tháng. Con số 2.000 số một ngày là ước tính chạy đủ tải, không phải số điện thực tế của một máy cụ thể, nhưng nó cho thấy model 250 kW chỉ hợp với tải thật sự cần tới 250 kW.

Cùng một model, máy chạy 16 giờ một ngày tốn gấp đôi máy chạy 8 giờ một ngày, nên khi so sánh hai phương án phải so cùng số giờ chạy.

4. Ba yếu tố làm động cơ tốn điện hơn mức cần thiết

Yếu tố thứ nhất là motor quá to chạy non tải. Động cơ quá lớn so với tải sẽ chạy non tải trong suốt thời gian làm việc. Động cơ chạy non tải tốn điện hơn động cơ vừa đủ, ngoài tiền điện còn tốn thêm tiền đầu tư ban đầu cho động cơ, khung máy và dây điện lớn hơn. Ví dụ: tải chỉ cần 37 kW mà chọn động cơ 90 kW thì mỗi ngày tốn thêm 424 số điện so với động cơ vừa đủ, tính theo ước tính chạy đủ tải 8 giờ một ngày.

Yếu tố thứ hai là motor quá nhỏ chạy quá sức. Động cơ thiếu công suất so với tải phải gồng tải liên tục, máy nóng lên, nhanh hỏng và tốn điện hơn động cơ vừa đủ. Chọn thiếu không tiết kiệm điện mà còn làm máy mau xuống cấp. Cách tránh cả hai sai lầm này là tính tải thật rồi chọn công suất vừa với tải đó.

Yếu tố thứ ba là cấp hiệu suất của động cơ. Dòng đang bán có ba cấp hiệu suất là IE2, IE3 và IE4, cấp cao hơn thì hiệu suất cao hơn. Model YE3-355M-4 250 kW thuộc cấp IE3, còn dòng YBE4 thuộc cấp IE4 với tốc độ 1,5 kW 2890, 4 kW 2915, 5,5 kW 2925 và 7,5 kW 2925 vòng một phút, 2 cực, cấp bảo vệ IP55, cấp cách điện F, chân đế B3, B5 hoặc B35, chống cháy nổ Ex d IIB T4 Gb. Bài này không đưa con số phần trăm tiết kiệm điện khi đổi cấp, vì con số đó chưa được công bố riêng theo từng model. Máy chạy nhiều giờ mỗi ngày thì chọn cấp hiệu suất cao hơn là một hướng giảm số điện đáng cân nhắc.

5. Cách giảm số điện khi chọn và dùng động cơ

Cách giảm số điện hiệu quả nhất nằm ở bước chọn model, không nằm ở bước dùng máy. Trước hết, chốt tải thật của máy cần kéo rồi chọn công suất vừa với tải đó, theo 6 bước trong bài cách chọn động cơ điện. Đừng chọn lên model lớn hơn chỉ để yên tâm, vì mỗi bậc công suất tăng thêm đều làm tăng số điện mỗi giờ chạy. Khi thay động cơ cũ, gửi ảnh tem máy cũ cho kỹ thuật đối chiếu trước khi chốt model.

Tiếp theo, cân nhắc cấp hiệu suất theo số giờ chạy thật: máy chạy nhiều giờ mỗi ngày thì ưu tiên cấp IE3 hoặc IE4, còn máy chạy ít giờ thì cấp IE2 vẫn đủ dùng. Dòng YBE4 cấp IE4 có các mức 1,5 kW, 4 kW, 5,5 kW và 7,5 kW, tốc độ 2890, 2915, 2925 và 2925 vòng một phút theo đúng thứ tự công suất vừa nêu. Trọng lượng của YE3-355M-4 250 kW và của model 912 hiện chưa công bố.

Cuối cùng, giữ máy chạy đúng tải thiết kế trong suốt thời gian sử dụng. Máy chạy đúng tải thì số điện mỗi giờ chạy sát với con số tính theo công suất danh định. Khi tải thay đổi, nên tính lại tải và kiểm tra xem model đang dùng còn vừa đủ hay không. Toàn dòng có 34 model, dải 0,37–250 kW, bảo hành 12 tháng.

6. Câu hỏi thường gặp

Động cơ 250 kW có tốn điện không?

Có, đây là model tốn điện nhất trong dòng đang bán. YE3-355M-4 250 kW, cấp IE3, tốc độ 1495 vòng một phút, chạy đủ tải 8 giờ tốn khoảng 2.000 số một ngày và 60.000 số một tháng. Chỉ chọn model này khi tải thật sự cần tới 250 kW.

Motor quá to có tốn điện hơn motor vừa đủ không?

Có. Motor quá to so với tải sẽ chạy non tải và tốn điện hơn motor vừa đủ kéo đúng tải đó. Ví dụ tải chỉ cần 37 kW mà chọn động cơ 90 kW thì mỗi ngày tốn thêm 424 số điện so với động cơ 37 kW vừa đủ, tính theo ước tính chạy đủ tải 8 giờ một ngày.

Động cơ IE4 có tốn ít điện hơn động cơ IE2 không?

Cấp hiệu suất càng cao thì hiệu suất càng cao, nên động cơ IE4 tốn ít điện hơn động cơ IE2 ở cùng công suất và cùng giờ chạy. Bài này không đưa con số phần trăm tiết kiệm cụ thể, vì con số đó chưa được công bố riêng theo từng model. Dòng YBE4 là dòng cấp IE4 đang bán, các mức 1,5 kW, 4 kW, 5,5 kW và 7,5 kW.

Vì sao bài này không quy số điện ra tiền?

Vì giá điện thay đổi theo biểu giá và theo thời điểm nên không có mức giá cố định để quy đổi số kWh ra tiền. Bài này chỉ tính số kWh theo công thức công suất nhân với giờ chạy, người đọc lấy số kWh của máy mình nhân với giá điện đang áp dụng cho mình thì ra tiền điện.

Mở trang danh mục động cơ điện để đối chiếu đủ 34 model. Bài cách tính công suất động cơ điện hướng dẫn cách tính công suất theo tải và cách chọn số cực, và bài cách chọn động cơ điện hướng dẫn đủ 6 bước chọn model vừa tải.