Máy bơm nước là gì? Phân loại, cấu tạo và cách chọn đúng loại
Trả lời ngắn: Máy bơm nước là thiết bị dùng điện để hút nước từ nguồn và đẩy nước tới nơi cần dùng, thay cho việc múc nước hay dẫn nước bằng trọng lực. Muốn chọn đúng, cần đọc đúng ba con số: công suất, lưu lượng và cột áp tính bằng mét. Dòng Wilson hiện có 52 sản phẩm, chia thành 8 nhóm con, bảo hành 12 tháng toàn dòng, và chưa công bố giá cho bất kỳ model nào.
1. Máy bơm nước là gì
Máy bơm nước là thiết bị chuyển năng lượng điện thành năng lượng chuyển động của nước. Khi máy chạy, nước được hút vào từ nguồn qua họng hút, rồi được đẩy ra qua họng xả tới bể chứa, đường ống hay hệ thống sản xuất. Nhờ đó, nước đi lên cao hay đi xa mà không cần sức người.
Nguyên lý chính của hầu hết máy bơm nước là bơm ly tâm. Động cơ làm quay cánh bơm bên trong vỏ bơm, cánh bơm quay tạo ra lực ly tâm đẩy nước ra họng xả. Cùng lúc đó, vùng gần tâm cánh bơm hình thành áp suất thấp nên nước tiếp tục bị hút vào, tạo thành dòng chảy liên tục.
Trong thực tế, máy bơm nước xuất hiện ở cả nhà ở và nhà xưởng: cấp nước sinh hoạt từ giếng hay bể ngầm lên bể trên mái, tưới cây, chuyển nước giữa các bể chứa và cấp nước cho dây chuyền sản xuất. Mỗi việc dùng đòi hỏi lưu lượng và cột áp khác nhau, vì vậy không có một model nào dùng tốt cho mọi việc.
2. Cấu tạo chung của máy bơm nước
Một máy bơm nước gồm năm bộ phận chính: động cơ, cánh bơm, vỏ bơm, phớt và họng hút cùng họng xả. Động cơ thường chạy điện 220V một pha cho dân dụng hay 380V ba pha cho công nghiệp. Cánh bơm gắn với động cơ và là bộ phận trực tiếp tác động lên nước.
Vỏ bơm là khoang kín bao quanh cánh bơm, dẫn dòng nước từ họng hút tới họng xả và chịu áp lực do cánh bơm tạo ra. Phớt làm kín ở chỗ trục động cơ đi xuyên qua vỏ bơm, ngăn nước rò ra ngoài dọc theo trục. Họng hút và họng xả là hai cửa nối của vỏ bơm với đường ống vào và đường ống ra.
Năm bộ phận làm việc nối tiếp nhau: động cơ quay cánh bơm, cánh bơm đẩy nước trong vỏ bơm, phớt giữ nước không rò ra ngoài, nước vào bằng họng hút và ra bằng họng xả. Chỉ cần một bộ phận hỏng, ví dụ phớt mòn gây rò nước hay cánh bơm sứt, là lưu lượng và cột áp thực tế đều giảm.
3. Phân loại máy bơm nước theo 8 nhóm Wilson
Dòng Wilson chia máy bơm nước thành 8 nhóm theo cách lắp đặt và việc dùng. Nhóm lớn nhất là trục ngang ISW và YSW, với 20 model, công suất từ 0,75 tới 15 kW, dùng cho cấp nước và chuyển nước trong nhà xưởng. Nhóm Inline trục đứng IRG và IHG lắp thẳng trên đường ống, tiết kiệm mặt bằng; dải đã công bố của dòng Inline là 1–270HP, 4–994 m³/h, 10–150 m, tất cả đều là số max dòng. Nhóm dân dụng gồm CPM, HF, HFM và JET, chạy điện 220V một pha cho nhà ở.
Nhóm hỏa tiễn 4SD và 4SKM là bơm giếng khoan, thả sâu xuống giếng để đẩy nước lên mặt đất. Nhóm trục rời PA và PAI tách riêng đầu bơm và động cơ, phù hợp với hệ thống cần thay động cơ hay đầu bơm độc lập. Nhóm ly tâm YS và YC là bơm ly tâm dùng chung cho nhiều việc cấp và chuyển nước.
Hai nhóm cuối là bơm chìm và bơm dầu truyền nhiệt. Nhóm chìm gồm DSK, SB và SV, đặt ngập trong nước để hút nước từ giếng, hố móng hay bể chứa; riêng SV dùng được cả điện 220V và 380V. Nhóm bơm dầu truyền nhiệt chỉ có một model là RY50-32-200A, công suất 4 kW, lưu lượng 16 m³/h, cột áp 32 m, dùng để bơm dầu truyền nhiệt tới 350°C trong hệ thống gia nhiệt. Lưu lượng, cột áp và công suất của nhóm chìm DSK, SB, SV cùng nhóm ly tâm YS, YC hiện chưa công bố, nên khi chọn cần hỏi lại thông số của từng model cụ thể.
4. Máy bơm nước khác máy bơm tăng áp và máy bơm chìm ở điểm nào
Máy bơm tăng áp và máy bơm nước thường dễ bị nhầm, nhưng nhiệm vụ của hai loại khác nhau. Máy bơm nước lấy nước từ một nguồn như giếng, bể ngầm hay bể chứa rồi đẩy tới một điểm khác, ví dụ lên bể trên mái hay sang bể chứa thứ hai. Máy bơm tăng áp lắp trên đường ống đã có nước để tăng áp lực của dòng nước sẵn có, giúp vòi chảy mạnh hơn khi áp lực nguồn quá yếu.
Nói cách khác, máy bơm nước tạo ra dòng nước từ nguồn, còn máy bơm tăng áp làm cho dòng nước đã có chảy mạnh hơn. Vì vậy nhà có bể ngầm và bể trên mái cần máy bơm nước để đưa nước lên cao, còn nhà đã có nước máy nhưng vòi tầng trên chảy yếu mới cần tăng áp. Chọn nhầm thì máy vẫn chạy nhưng không giải quyết đúng vấn đề: bơm tăng áp không hút được nước từ giếng sâu, và bơm nước thường không tự tăng áp cho đường ống khi mở vòi.
Máy bơm chìm đặt ngập hoàn toàn trong nước, hút nước ngay tại chỗ rồi đẩy lên, nên phù hợp với giếng sâu, hố móng ngập nước và bể chứa ngầm. Cỡ hạt rắn lớn nhất mà bơm chìm hút được hiện chưa công bố, vì vậy trước khi dùng bơm chìm để hút nước lẫn cát hay cặn, cần xác nhận lại với từng model cụ thể.
5. Dải máy bơm nước Wilson: công suất, lưu lượng, cột áp
Ba con số cần đọc đầu tiên là công suất, lưu lượng và cột áp. Công suất cho biết động cơ mạnh tới đâu, lưu lượng cho biết mỗi giờ bơm được bao nhiêu mét khối nước, cột áp cho biết bơm đẩy nước lên cao được bao nhiêu mét. Công suất các model công suất cố định trong dòng Wilson từ 750W tới 15 kW, và cột áp bơm luôn dùng đơn vị mét.
| Nhóm | Công suất đã công bố | Lưu lượng đã công bố | Cột áp đã công bố |
|---|---|---|---|
| Trục ngang ISW/YSW | 0,75–15 kW | 5,6–158 m³/h | 12,5–32 m |
| Inline IRG | 1–270HP max dòng | 4–994 m³/h max dòng | 10–150 m max dòng |
| Trục rời PA | 0,75–315 kW max dòng | Tới 1.100 m³/h max dòng | Tới 150 m max dòng |
| Dầu truyền nhiệt RY50-32-200A | 4 kW | 16 m³/h | 32 m |
Hai con số lớn nhất của toàn dòng đều thuộc về dòng PA: lưu lượng tới 1.100 m³/h và cột áp tới 150 m đều là số max dòng, không gán cho một model PA cụ thể nào. Model trục ngang lớn nhất đã công bố đầy đủ ba con số là máy bơm nước trục ngang Wilson ISW100-160-15KW, công suất 15 kW, lưu lượng 100 m³/h, cột áp 32 m. Dải Inline IRG cũng đã công bố đầy đủ, xem chi tiết tại trang máy bơm Inline Wilson IRG.
Về điện áp, nhóm dân dụng dùng điện 220V một pha, nhóm công nghiệp dùng điện 380V ba pha, riêng dòng chìm SV dùng được cả 220V và 380V nên linh hoạt hơn khi nơi lắp đặt chưa chốt điện áp. Vẫn chưa công bố: lưu lượng, cột áp và công suất của bơm chìm DSK, SB, SV cùng nhóm ly tâm YS, YC, và toàn bộ thông số của dòng Inline phòng nổ. Sau khi thu hẹp được nhóm phù hợp, nên mở trang sản phẩm để đối chiếu đúng model trước khi quyết định.
6. Câu hỏi thường gặp
Ba câu hỏi dưới đây được hỏi nhiều nhất. Trả lời ngắn gọn: nhà ở thường dùng nhóm dân dụng 220V một pha, nhà xưởng thường dùng nhóm trục ngang hay Inline 380V ba pha, và mọi model trong dòng Wilson đều bảo hành 12 tháng.
Máy bơm nước dùng điện 220V hay 380V? Cả hai, tùy nhóm. Nhóm dân dụng CPM, HF, HFM và JET dùng điện 220V một pha cho nhà ở. Nhóm công nghiệp như trục ngang ISW, YSW và Inline dùng điện 380V ba pha. Riêng dòng chìm SV dùng được cả 220V và 380V, nên khi chưa chốt được điện áp tại nơi lắp đặt, dòng SV linh hoạt hơn.
Lưu lượng lớn nhất của dòng Wilson là bao nhiêu? Lưu lượng tới 1.100 m³/h và cột áp tới 150 m đều là số max dòng của dòng PA. Hai con số này mô tả giới hạn trên của cả dòng, không phải thông số của một model PA cụ thể nào, vì vậy khi chọn model vẫn phải đối chiếu đúng thông số của model đó.
Bơm chìm và bơm dầu truyền nhiệt dùng cho việc gì? Bơm chìm DSK, SB và SV đặt ngập trong nước để hút nước từ giếng, hố móng hay bể chứa, nhưng lưu lượng, cột áp, công suất và cỡ hạt rắn lớn nhất hiện chưa công bố. Bơm dầu truyền nhiệt RY50-32-200A dùng để bơm dầu tới 350°C trong hệ thống gia nhiệt, với công suất 4 kW, lưu lượng 16 m³/h và cột áp 32 m.
Muốn đi tiếp từ hiểu sang chọn, đọc bài cách chọn máy bơm nước để đối chiếu nhu cầu thực tế với dải số đã công bố. Hiểu đúng máy bơm nước là gì và phân biệt rõ từng nhóm giúp chọn đúng model ngay từ đầu, thay vì đổi model sau khi lắp đặt.
