Motor giảm tốc là gì? Phân loại, cấu tạo và cách chọn đúng loại

Trả lời ngắn: Motor giảm tốc là cụm motor điện gắn liền với hộp số giảm tốc trong một khối thống nhất: motor tạo chuyển động quay nhanh, hộp số hạ tốc độ trục ra xuống mức máy cần và tăng mô-men xoắn lên tương ứng. Dòng đang bán có 47 sản phẩm, tỉ số 1/3 tới 1/3600, công suất 6W tới 5366kW, bảo hành 12 tháng toàn dòng.

1. Motor giảm tốc là gì

Motor giảm tốc, còn gọi là động cơ giảm tốc hay gear motor, là một cụm truyền động gồm hai phần gắn liền nhau: một motor điện và một hộp số giảm tốc. Motor điện thường quay rất nhanh, phổ biến ở tốc độ 1450 vòng trên phút với motor 4 cực, trong khi nhiều máy chỉ cần trục quay chậm, từ vài vòng tới vài chục vòng trên phút. Hộp số giảm tốc nối hai tốc độ này lại: nhận tốc độ cao từ motor, hạ xuống tốc độ thấp ở trục ra và đổi lại mô-men xoắn lớn hơn.

Điểm khác căn bản giữa motor giảm tốc và động cơ điện thường nằm ở trục ra. Động cơ điện thường chỉ có trục motor quay nhanh, muốn giảm tốc phải gắn thêm hộp số rời hay bộ truyền động khác. Motor giảm tốc đã tích hợp sẵn hộp số ngay trong cụm, nên trục ra quay đúng tốc độ máy cần ngay từ đầu. Trên trang danh mục motor giảm tốc của Tiến Phát, cả dòng gồm 47 sản phẩm của các thương hiệu Chenta, Houle, Winston, EED, Liming, Tung Lee, Evergear, SLER, SWE và Qiangmao, bảo hành 12 tháng. Giá không công bố trên trang, tính theo đúng model và cấu hình cần dùng.

2. Cấu tạo của một cụm motor giảm tốc

Một cụm motor giảm tốc gồm bốn phần chính làm việc nối tiếp nhau. Phần thứ nhất là motor điện, bộ phận tạo chuyển động quay, công suất từ 6W ở dòng mini tới 5366kW ở dòng cỡ lớn. Phần thứ hai là hộp số giảm tốc, bộ phận hạ tốc độ và tăng mô-men, bên trong là các cặp bánh răng, trục vít hay đĩa Cyclo ăn khớp với nhau theo tỉ số đã thiết kế. Phần thứ ba là trục ra, đầu trục nối trực tiếp với thiết bị cần dẫn động như băng tải, máy khuấy hay máy trộn. Phần thứ tư là kiểu lắp, tức cách cụm gắn lên máy: chân đế, mặt bích, gắn trục, cốt âm hay cốt rỗng.

Cách phân biệt các cụm nằm chủ yếu ở hộp số. Hộp số trục vít dùng cặp trục vít và bánh vít, trục ra vuông góc với trục vào, gọn và đạt tỉ số lớn trong một cấp. Hộp số bánh răng dùng các cặp bánh răng xoắn hay bánh răng côn xoắn, trục ra song song hoặc vuông góc, chịu mô-men lớn. Hộp số Cyclo dùng con lăn và đĩa sóng, chịu va đập tốt, tỉ số lớn trong một cấp. Hộp số hành tinh dùng bánh răng mặt trời, bánh răng hành tinh và vành răng, gọn và chịu mô-men lớn trong kích thước nhỏ. Khi đối chiếu một cụm cụ thể còn cần xem điện áp theo dòng, cấp bảo vệ và thời gian giao hàng.

3. Tỉ số truyền là gì và đọc như thế nào

Tỉ số truyền là thông số quan trọng nhất của motor giảm tốc. Tỉ số 1/50 nghĩa là trục vào quay 50 vòng thì trục ra quay đúng 1 vòng, tức hộp số đã giảm tốc độ xuống 50 lần và tăng mô-men xoắn lên gần 50 lần, trừ tổn hao truyền động. Tốc độ đầu ra bằng tốc độ motor chia cho tỉ số truyền. Ví dụ motor 1450 vòng trên phút ghép hộp số tỉ số 1/50 thì trục ra quay 29 vòng trên phút.

Ví dụ với số đã công bố: hộp số Cyclo BWD4 công bố công suất 5,5kW và tỉ số cố định 1/59. Ghép với motor 1450 vòng trên phút, trục ra quay khoảng 25 vòng trên phút. Mô-men đầu ra ước tính theo công thức bằng 9550 nhân công suất tính bằng kW rồi chia cho tốc độ đầu ra, ra khoảng 2.100 N.m. Đây là ước tính lý thuyết, chưa trừ tổn hao hộp số, nhưng đủ để hình dung mô-men đầu ra lớn thế nào.

Dải tỉ số toàn dòng trải từ 1/3 tới 1/3600. Đầu thấp là GH với tỉ số từ 1/3, hợp với máy cần tốc độ ra gần bằng tốc độ motor. Đầu cao là hộp số Chenta MVF với tỉ số lên tới 1/3600, hợp với máy cần quay rất chậm. Giữa hai đầu là dòng H từ 1/5 tới 1/240, F3F và F3S từ 1/5 tới 1/150, WPS175 và ASM từ 1/10 tới 1/60, SWE R107 từ 1/3 tới 300, ZGY từ 5 tới 31, EQ hành tinh từ 25 tới 4000.

4. Phân loại theo 6 nhóm đang bán

Motor giảm tốc Tiến Phát đang bán chia thành 6 nhóm con hiển thị trên trang danh mục cha, cộng thêm 21 sản phẩm gắn trực tiếp danh mục cha. Nhóm tải nặng có 10 sản phẩm gồm Cyclo BWD4, EF, EH và EB, EK, EQ hành tinh, ES, GR, SWE R107, Z và ZGY. Nhóm mini có 6 sản phẩm từ 2IK tới 7IK, công suất từ 6W tới 400W. Nhóm trục vuông góc có 5 sản phẩm gồm ASM, dòng H, F3F, F3S và WPS175. Nhóm Houle GH và GV có 3 sản phẩm gồm F2, GH chân đế G3L và GV mặt bích G3V. Nhóm lò quay và lò nướng có 1 sản phẩm là SL Houle, chịu nhiệt tối đa 180 độ C. Nhóm mô-men xoắn có 1 sản phẩm là TK Houle, điều chỉnh mô-men bằng cách điều chỉnh điện áp.

Ngoài 6 nhóm con, 21 sản phẩm gắn trực tiếp vào danh mục cha gồm 9 sản phẩm Chenta, 4 sản phẩm EED, 3 sản phẩm Liming và 4 sản phẩm Tung Lee, cùng hộp số Chenta BSM đã xuất bản. Chi tiết từng thương hiệu xem ở bài các loại motor giảm tốc. Ba nhóm liên quan nhưng live ở danh mục khác cần phân biệt rõ: 5 hộp số hành tinh servo live dưới danh mục servo AC; 3 động cơ giảm tốc inox RESR, RESK và RESS live dưới danh mục động cơ inox 304-316.

5. Dải công suất và tỉ số toàn dòng

Dải công suất toàn dòng trải từ 6W tới 5366kW theo tiêu đề SEO của trang danh mục. Đầu thấp là dòng mini 2IK với 6W và 10W, hợp với thiết bị nhỏ. Đầu cao là dòng EH và EB cỡ lớn với dải 2,2 tới 5366kW. Giữa hai đầu là F2 từ 15W tới 140W, dòng H, GH, GV từ 100W tới 3700W, F3F, F3S từ 15W tới 3700W, SL từ 40W tới 750W, TK từ 6W tới 200W, EF, EK, GR từ 0,18 tới 200kW, ES từ 0,18 tới 22kW, Z từ 0,04 tới 315kW, ZGY từ 0,75 tới 200kW, SWE R107 từ 0,18 tới 160kW. Riêng dòng EQ hành tinh công bố dải riêng từ 0,19 tới 12.934kW, là cấu hình bán của dòng EQ.

Về mô-men xoắn, các dòng tải nặng công bố mức tối đa theo dải: EF tối đa 32.000 N.m, EK tối đa 50.000 N.m, EH và EB tối đa 900 kN.m, ES tối đa 4.000 N.m, GR tối đa 32.000 N.m, Z tối đa 5700 N.m. Đây là mức tối đa của cả dải model, không phải mô-men của một cấu hình cụ thể, nên khi chọn vẫn cần kỹ thuật đối chiếu đúng cấu hình theo tải thực tế. Các dòng mini, HABR, HBFR, F3F, F3S, GH, GV, dòng H, WPS175 và ASM hiện chưa công bố mô-men hay tốc độ đầu ra theo từng cấu hình. Bài cách chọn motor giảm tốc hướng dẫn 6 bước từ tải tới đúng model. Lắp đặt tại TP.HCM, Bình Dương, Long An và Đồng Nai.

6. Câu hỏi thường gặp

Motor giảm tốc khác động cơ điện thường ở điểm nào?

Khác ở hộp số gắn liền. Động cơ điện thường chỉ quay nhanh ở tốc độ motor, muốn giảm tốc phải gắn thêm hộp số rời. Motor giảm tốc đã tích hợp sẵn hộp số, trục ra quay đúng tốc độ máy cần và mô-men lớn hơn nhiều.

Tỉ số truyền 1/50 nghĩa là gì?

Nghĩa là trục vào quay 50 vòng thì trục ra quay đúng 1 vòng. Tốc độ đầu ra bằng tốc độ motor chia cho 50. Ví dụ motor 1450 vòng trên phút ghép hộp số tỉ số 1/50 thì trục ra quay 29 vòng trên phút.

Vì sao danh mục ghi 47 sản phẩm nhưng trang cha chỉ hiện 26 sản phẩm?

Vì 26 sản phẩm nằm trong 6 nhóm con hiển thị trên trang cha, còn 21 sản phẩm gắn trực tiếp vào danh mục cha nên không hiện trong danh sách nhóm con. 21 sản phẩm này gồm 9 Chenta, 4 EED, 3 Liming, 4 Tung Lee và hộp số Chenta BSM.

Motor giảm tốc có cần mua thêm hộp số rời không?

Không. Cụm motor giảm tốc đã gồm motor và hộp số gắn liền trong một khối, trục ra quay đúng tốc độ cần. Chỉ cần chốt đúng tỉ số, công suất motor ghép, kiểu lắp và điện áp tại vị trí lắp.

Mở trang danh mục motor giảm tốc để đối chiếu đủ 47 model theo dải đã công bố trước khi quyết định.