Cách chọn motor giảm tốc cho băng tải, máy khuấy và máy sản xuất: 6 bước từ tải đến đúng model

Trả lời ngắn: Chọn motor giảm tốc theo 6 bước: xác định tải và tốc độ đầu ra cần, tính tỉ số truyền, khoanh mô-men cho phép của hộp số, chốt kiểu lắp theo không gian máy, chốt điện áp hiện có tại vị trí lắp, rồi mới chốt thương hiệu và dòng theo ngân sách và thời gian giao hàng. Làm đúng thứ tự này sẽ tránh mua thừa công suất, sai hướng trục ra hay sai điện áp. Dòng đang bán có 47 sản phẩm, tỉ số từ 1/3 tới 1/3600, công suất từ 6W tới 5366kW, bảo hành 12 tháng toàn dòng.

1. Bước 1: xác định tải và tốc độ đầu ra cần

Bước đầu tiên là xác định hai con số của máy cần dẫn động: tải là lực hay mô-men mà trục ra phải kéo, và tốc độ đầu ra là số vòng quay trên phút mà trục ra phải đạt. Tải lấy từ thực tế máy: băng tải chở bao nhiêu kilôgam, máy khuấy khuấy vật liệu đặc hay loãng, máy trộn trộn mẻ bao nhiêu lít. Tốc độ đầu ra lấy từ yêu cầu vận hành của máy.

Hai con số này phải lấy từ máy thật, không lấy từ catalogue của hộp số. Catalogue chỉ cho biết hộp số làm được tới đâu, còn máy cần bao nhiêu thì chỉ người vận hành máy mới biết. Khi chưa chốt được tải, cách nhanh nhất là đọc tem máy cũ: tem thường ghi công suất, tỉ số và tốc độ ra của cụm đang dùng. Ví dụ cùng một băng tải nhưng tốc độ ra cần khác nhau sẽ dẫn tới hai model khác nhau: cần trục ra khoảng 25 vòng trên phút thì hộp số Cyclo BWD4 với tỉ số cố định 1/59 ghép motor 1450 vòng trên phút là vừa; cần tốc độ ra rất chậm thì xem hộp số MVF và MHF với tỉ số lên tới 1/3600.

2. Bước 2 và 3: tính tỉ số truyền rồi khoanh mô-men

Bước thứ hai là tính tỉ số truyền từ tốc độ đầu ra cần. Công thức là tỉ số bằng tốc độ motor chia cho tốc độ đầu ra cần. Motor 4 cực quay 1450 vòng trên phút, cần trục ra 29 vòng trên phút thì tỉ số là 1/50. Cần trục ra khoảng 25 vòng trên phút thì tỉ số là 1/59, đúng tỉ số cố định của BWD4. Cần trục ra 145 vòng trên phút thì tỉ số là 1/10, đúng đầu thấp của dải WPS175 và ASM. Chi tiết công thức và ví dụ tính theo từng model xem bài cách tính tỉ số truyền hộp số giảm tốc.

Bước thứ ba là khoanh mô-men cho phép của hộp số. Mô-men cho phép phải lớn hơn mô-men tải, nếu không hộp số quá tải và nhanh hỏng dù tỉ số đã đúng. Mô-men tải ước tính bằng 9550 nhân công suất tính bằng kW rồi chia cho tốc độ đầu ra, nhưng đây là ước tính lý thuyết, chưa trừ tổn hao hộp số. Mô-men cho phép lấy theo dải đã công bố: EF tối đa 32.000 N.m, EK tối đa 50.000 N.m, EH và EB tối đa 900 kN.m, ES tối đa 4.000 N.m, GR tối đa 32.000 N.m, Z tối đa 5700 N.m, nhóm Chenta ASF, BSS, ASS và ESM từ 70 tới 7000 Nm theo bảng chung. Các mức này là mức tối đa của cả dải model, không phải mô-men của một cấu hình cụ thể. Các dòng mini, HABR, HBFR, F3F, F3S, GH, GV, dòng H, WPS175 và ASM chưa công bố mô-men theo từng cấu hình, nên nhờ kỹ thuật đối chiếu sau khi chốt tải và tỉ số.

3. Bước 4: chốt kiểu lắp theo không gian máy

Bước thứ tư là chốt kiểu lắp, tức cách cụm motor giảm tốc gắn lên máy. Kiểu lắp sai thì cụm không gắn vừa dù tỉ số và mô-men đã đúng. Năm kiểu lắp đang bán là chân đế, mặt bích, gắn trục, cốt âm và cốt rỗng. Chân đế là cụm đứng trên mặt phẳng bằng bốn chân bắt bu lông, đại diện là GH chân đế G3L, dòng H, WPS175 và hộp số chân đế của Chenta và Tung Lee. Mặt bích là cụm bắt vào mặt đứng của máy bằng mặt bích tròn hay vuông, đại diện là GV mặt bích G3V và hộp số mặt bích của Chenta và Tung Lee.

Gắn trục là hộp số lắp trực tiếp lên trục máy mà không cần chân đế hay mặt bích riêng, đại diện là ZGY gắn trục của Evergear. Cốt âm là trục ra có lỗ rỗng âm vào trong thân hộp số, đại diện là ZE của Chenta cỡ 30 tới 150 và hộp số cốt âm EED khung 025 tới 150. Cốt rỗng là trục ra rỗng để luồn trực tiếp lên trục máy, đại diện là F3S cốt rỗng của Houle. Khi máy đã có sẵn trục dẫn động thì cốt rỗng và gắn trục lắp nhanh hơn, khi máy cần trục ra riêng để nối khớp nối hay puli thì chân đế, mặt bích và cốt đặc hợp hơn. Chốt kiểu lắp bằng cách đo mặt lắp của máy cũ: mặt phẳng hay mặt đứng, khoảng cách lỗ bắt, đường kính trục máy.

4. Bước 5: chốt điện áp hiện có tại vị trí lắp

Bước thứ năm là chốt điện áp hiện có tại vị trí lắp, vì mỗi dòng motor giảm tốc dùng một dải điện áp khác nhau. Dòng mini dùng 110V tới 380V. Dòng Houle gồm dòng H, GH và F3F dùng 220V tới 380V, riêng F3F đã xác nhận điện áp 220V tới 380V. Dòng SWE R107 dùng 380V và tần số 50Hz. Dòng SL dùng 220V hoặc 380V. Dòng TK dùng 60V tới 110V tới 220V.

Cách chốt là xem điện áp tại vị trí lắp có những mức nào rồi chọn dòng tương ứng, không chọn model rồi mới tìm cách đổi điện áp. Xưởng chỉ có điện 220V thì không chọn dòng chỉ dùng 380V. Dòng TK là trường hợp đặc biệt: TK điều chỉnh mô-men bằng cách điều chỉnh điện áp, nên điện áp cấp cho TK quyết định mô-men đầu ra, cần kỹ thuật hướng dẫn mức điện áp tương ứng trước khi vận hành. Tần số điện cũng cần đối chiếu: dòng mini dùng 50/60Hz, SWE R107 dùng 50Hz. Khi tần số nguồn khác định mức thì tốc độ motor và tốc độ đầu ra thay đổi theo, nên cần kỹ thuật tính lại trước khi chốt tỉ số.

5. Bước 6: chốt thương hiệu và thời gian giao hàng

Bước cuối cùng là chốt thương hiệu và dòng theo ngân sách và thời gian giao hàng, sau khi đã khoanh được tỉ số, mô-men, kiểu lắp và điện áp. Cùng tỉ số và kiểu lắp có thể có nhiều thương hiệu đáp ứng, ví dụ 1/10 tới 1/60 có cả WPS175 của Winston và ASM của Chenta. Lúc này mới so sánh thương hiệu theo xuất xứ, chứng từ và thời gian giao hàng. Liming xuất xứ Đài Loan, kèm chứng từ CO và CQ. Tung Lee xuất xứ Đài Loan, đặt hàng 30 tới 45 ngày trừ mặt bích có sẵn kho. EED xuất xứ Trung Quốc, đặt hàng 45 tới 60 ngày. Chenta size lớn cũng đặt hàng 45 tới 60 ngày.

Thời gian giao hàng quyết định rất nhiều khi máy đang dừng chờ thay thế. Cần lắp ngay thì chọn model có sẵn tại kho TP.HCM như WPS175, mặt bích Tung Lee và EED Cốt âm dải 0,4 tới 5,5kW. Chưa gấp thì đặt hàng theo đúng cấu hình cần, chấp nhận chờ 30 tới 45 ngày với Tung Lee hay 45 tới 60 ngày với EED và size lớn Chenta. Hộp số Liming HB là lựa chọn khi cần chứng từ CO và CQ đầy đủ cho hồ sơ dự án, với dải công suất 0,5Hp tới 150HP và tỉ số tới 1/200. Sau khi chốt thương hiệu, gửi đủ bốn thông tin cho kỹ thuật: tốc độ đầu ra cần, tải máy, kiểu lắp và điện áp tại vị trí lắp, kèm ảnh tem máy cũ nếu có.

6. Câu hỏi thường gặp

Chọn motor giảm tốc theo công suất hay theo mô-men?

Chọn theo mô-men tải và tốc độ đầu ra cần trước, công suất motor ghép theo sau. Hai cụm cùng công suất nhưng khác tỉ số sẽ cho mô-men đầu ra khác nhau, nên chỉ nhìn công suất sẽ mua sai. Quy trình đúng là chốt tải và tốc độ ra, tính tỉ số, khoanh mô-men cho phép, rồi mới chốt công suất motor ghép.

Vì sao cùng tải mà hai người chọn hai model khác nhau?

Vì tốc độ đầu ra cần khác nhau, kiểu lắp khác nhau hay điện áp tại vị trí lắp khác nhau. Cùng tải nhưng một máy cần trục ra 25 vòng trên phút và một máy cần 145 vòng trên phút thì tỉ số khác nhau, model khác nhau.

Không biết tải của máy thì chọn thế nào?

Đọc tem máy cũ để lấy công suất, tỉ số và tốc độ ra của cụm đang dùng, rồi gửi ảnh tem cho kỹ thuật đối chiếu. Tem là căn cứ nhanh nhất khi không đo được tải. Trường hợp máy mới chưa có tem thì ước lượng tải theo vật liệu và kích thước cơ cấu, rồi nhờ kỹ thuật kiểm tra lại.

Model có sẵn kho và model đặt hàng khác nhau thế nào?

Khác ở thời gian giao hàng. Model có sẵn kho TP.HCM như WPS175, mặt bích Tung Lee và EED Cốt âm dải 0,4 tới 5,5kW lắp ngay được. Model đặt hàng chờ 30 tới 45 ngày với Tung Lee và 45 tới 60 ngày với EED và size lớn Chenta.

Mở trang danh mục motor giảm tốc để đối chiếu đủ 47 model theo dải đã công bố. Bài motor giảm tốc là gì giải thích tỉ số truyền và cấu tạo chung của cả dòng.