Quạt hút công nghiệp có tốn điện không? Cách tính tiền điện theo công suất thật
Trả lời ngắn: Quạt hút công nghiệp có tốn điện, nhưng ít — toàn bộ dòng quạt hút công nghiệp của Tiến Phát chỉ dùng công suất 0,18–1,5 kW, tức quạt nhỏ nhất chạy 8 tiếng hết 1,44 số điện, quạt lớn nhất hết 12 số điện. Quạt chỉ di chuyển không khí, không nén gas hay làm lạnh, nên tiền điện tính được từ công suất trên tem máy. Bài này hướng dẫn cách tính và so sánh hai phương án cùng một nhu cầu gió.
1. Có tốn điện không — câu trả lời ngắn gọn
Có, vì motor phải quay cánh liên tục. Nhưng mức tốn điện nằm ở nhóm thấp trong các thiết bị nhà xưởng, vì quạt chỉ có một bộ phận tiêu thụ điện duy nhất là motor.
Thứ nhất, công suất cả dòng chỉ 0,18–1,5 kW: nhỏ nhất là quạt vuông 400×400 (0,18 kW), lớn nhất là quạt hút mái TPM-1460 (1,5 kW).
Thứ hai, quạt hút không làm lạnh nên không có bộ phận ngốn điện như máy nén. Điều hòa phải nén gas và duy trì nhiệt độ; quạt hút chỉ tạo chênh lệch áp suất để đẩy khí tù, khí nóng và bụi ra ngoài. Quạt hút rẻ điện hơn hẳn, nhưng nó không làm lạnh được như điều hòa.
Thứ ba, tiền điện tăng theo giờ chạy: cùng một quạt 0,37 kW, chạy 8 tiếng hết 2,96 số điện, chạy 16 tiếng hết 5,92 số điện. Câu hỏi đúng không phải “quạt hút có tốn điện không” mà là “xưởng cần chạy quạt bao nhiêu giờ mỗi ngày, với tổng công suất bao nhiêu”.
2. Công thức tính tiền điện quạt hút
Tiền điện quạt hút tính bằng 3 bước, dùng đúng công suất đã công bố của model đang dùng.
Bước 1 — Số điện mỗi ngày = công suất (kW) × số giờ chạy. Lấy đúng số trên bảng thông số. Ví dụ quạt WS-700 (0,37 kW) chạy 8 tiếng hết 2,96 số điện mỗi ngày.
Bước 2 — Số điện mỗi tháng = số điện mỗi ngày × số ngày chạy trong tháng. Tháng tính theo số ngày làm việc thực tế của xưởng. Xưởng làm 26 ngày mỗi tháng thì quạt WS-700 hết 2,96 × 26 = 77 số điện mỗi tháng.
Bước 3 — Tiền điện mỗi tháng = số điện mỗi tháng × đơn giá điện thực tế của xưởng. Đơn giá thay đổi theo thời gian và biểu giá áp dụng nên bài này không chốt một mức cụ thể.
Lưu ý: công thức tính theo công suất danh định trên tem máy. Quạt bám bụi dày hay cánh mòn thì lưu lượng giảm, phải chạy lâu hơn mới đủ thoáng — tiền điện tăng vì quạt làm việc lâu hơn.
3. Bảng ví dụ: 6 mức công suất, chạy 8 giờ và 16 giờ mỗi ngày
Bảng dưới đây dùng đúng 6 mức công suất đã công bố trên toàn dòng quạt hút, tháng tính theo 26 ngày làm việc.
| Công suất | Số điện/ngày, chạy 8 giờ | Số điện/ngày, chạy 16 giờ | Số điện/tháng 26 ngày, chạy 8 giờ | Số điện/tháng 26 ngày, chạy 16 giờ |
|---|---|---|---|---|
| 0,18 kW | 1,44 | 2,88 | 37,4 | 74,9 |
| 0,37 kW | 2,96 | 5,92 | 77,0 | 153,9 |
| 0,55 kW | 4,4 | 8,8 | 114,4 | 228,8 |
| 0,75 kW | 6,0 | 12,0 | 156,0 | 312,0 |
| 1,1 kW | 8,8 | 17,6 | 228,8 | 457,6 |
| 1,5 kW | 12,0 | 24,0 | 312,0 | 624,0 |
Mức nhỏ nhất 0,18 kW là của quạt hút vuông 400×400, lưu lượng đã công bố 10.000 m³/h; mức lớn nhất 1,5 kW là quạt hút mái TPM-1460, lưu lượng đã công bố 40.000 m³/h.
Đọc bảng theo 3 ý. Thứ nhất, gấp đôi giờ chạy thì gấp đôi số điện. Thứ hai, quạt nhỏ nhất và lớn nhất chênh nhau hơn 8 lần: chạy 8 giờ mỗi ngày, quạt 0,18 kW hết 37,4 số điện mỗi tháng, quạt 1,5 kW hết 312 số điện. Thứ ba, chọn đúng cỡ quan trọng hơn chọn quạt “ít tốn điện”: quạt 0,18 kW rẻ điện nhưng chỉ cho 10.000 m³/h — xưởng cần lưu lượng lớn mà lắp nhiều quạt nhỏ thì tổng công suất chưa chắc thấp hơn một quạt lớn.
4. So sánh cùng nhu cầu 120.000 m³/h: 3 quạt lớn hay 8 quạt vừa?
Lấy đúng ví dụ trong bài tính lưu lượng của Tiến Phát: xưởng may 40×20×6 m cần 120.000 m³/h. Với cùng nhu cầu đó, có hai cách lắp quạt vuông — 3 quạt lớn WS-1380 hoặc 8 quạt vừa WS-700.
| Phương án | Số quạt | Tổng lưu lượng | Tổng công suất | Số điện/ngày, chạy 8 giờ | Số điện/tháng 26 ngày |
|---|---|---|---|---|---|
| 3 quạt WS-1380 | 3 | 135.000 m³/h | 3,3 kW | 26,4 | 686,4 |
| 8 quạt WS-700 | 8 | 136.000 m³/h | 2,96 kW | 23,7 | 615,7 |
Kiểm tra lại: 3 × 45.000 = 135.000 m³/h, tổng công suất 3 × 1,1 = 3,3 kW; 8 × 17.000 = 136.000 m³/h, tổng công suất 8 × 0,37 = 2,96 kW. Cả hai đều vượt nhu cầu 120.000 m³/h. Phương án 8 quạt vừa tốn ít điện hơn: 23,7 so với 26,4 số điện mỗi ngày, tức ít hơn 2,72 số điện mỗi ngày, 70,7 số điện mỗi tháng.
Tính theo mỗi 1.000 m³/h gió, phương án 8 quạt cần 0,0218 kW, phương án 3 quạt cần 0,0244 kW — dàn quạt vừa tốn ít điện hơn cho cùng một lượng gió. Con số này chỉ đúng với hai model này, không phải quy luật chung.
Tiền điện không phải điểm khác biệt duy nhất. Phương án 8 quạt vừa cần 8 ô tường, 8 điểm đấu điện và 8 điểm bảo trì, nhưng gió đều hơn và hỏng một quạt chỉ mất 1/8 lưu lượng. Phương án 3 quạt quạt hút vuông 1380×1380 chỉ cần 3 ô tường, lắp nhanh hơn, nhưng hỏng một quạt là mất 1/3 lưu lượng. Chọn phương án nào còn phụ thuộc diện tích tường trống, vị trí cửa lấy gió và mặt bằng thực tế — phải chốt sau khảo sát.
5. 4 thói quen làm tăng tiền điện mà ít người để ý
Nhiều xưởng than quạt tốn điện, nhưng quạt vẫn chạy đúng công suất trên tem — tiền điện tăng vì cách dùng.
1. Chọn quạt quá lớn so với nhu cầu. Quạt lớn hơn mức cần thì công suất danh định lớn hơn, chạy cùng số giờ tốn nhiều số điện hơn. Chọn đúng cỡ phải tính từ thể tích xưởng và số lần trao đổi không khí mỗi giờ — xem bài cách chọn quạt hút công nghiệp cho nhà xưởng.
2. Chạy quạt cả khu vực không có người và không sản xuất. Khu vực trống hay ca nghỉ mà quạt vẫn chạy thì toàn bộ số điện đó không tạo ra giá trị gì. Một quạt 1,1 kW chạy thêm 8 tiếng vô ích mỗi ngày là thêm 8,8 số điện, tức 228,8 số điện mỗi tháng. Tắt quạt theo ca và theo khu vực là cách giảm tiền điện nhanh nhất.
3. Không vệ sinh nên quạt phải chạy lâu hơn cho cùng một mức thông gió. Bụi bám cánh làm lưu lượng thực tế giảm so với con số công bố; bụi bám không đều còn làm cánh mất cân bằng, sinh rung. Xưởng phải chạy quạt thêm giờ mới đủ thoáng mà không khí vẫn không cải thiện. Vệ sinh cánh và lưới bảo vệ định kỳ giữ quạt chạy đúng lưu lượng đã công bố.
4. Chạy hết công suất suốt ca trong khi nhu cầu chỉ cao vào vài giờ. Nhu cầu thông gió trong ngày không đều: giờ nóng nhất và giờ cao điểm cần nhiều gió nhất, đầu ca và giờ nghỉ cần ít hơn. Quạt chạy hết công suất cả ca thì những giờ nhu cầu thấp vẫn tốn điện như giờ cao điểm — chia ca chạy theo nhu cầu thực tế.
6. Câu hỏi thường gặp
Quạt hút và điều hòa cái nào tốn điện hơn? Quạt hút tốn ít điện hơn hẳn về nguyên lý: nó chỉ quay motor để di chuyển không khí, còn điều hòa phải nén gas và duy trì nhiệt độ. Nhưng hai thiết bị giải quyết hai việc khác nhau: quạt hút thay không khí, điều hòa làm lạnh chính xác tới nhiệt độ đặt trước. Nhiều xưởng dùng cả hai — cách phối hợp được phân tích trong bài so sánh quạt HVLS với điều hòa.
Quạt hút chạy cả ngày có tốn nhiều điện không? Quạt lớn nhất dòng này là 1,5 kW, chạy 24 tiếng hết 36 số điện mỗi ngày, tức 936 số điện mỗi tháng tính theo 26 ngày; quạt nhỏ nhất 0,18 kW chạy 24 tiếng hết 4,32 số điện mỗi ngày, tức 112,3 số điện mỗi tháng.
Có nên tắt quạt hút khi xưởng không có người? Nên tắt khi khu vực đó không còn người làm việc và không còn khí nóng, bụi hay mùi cần hút. Ngoại lệ là xưởng có hóa chất hay khí độc cần hút liên tục ngay cả khi không có người — trường hợp đó phải hỏi kỹ thuật trước khi tắt.
Quạt càng to càng tốn điện có đúng không? Chưa hẳn. Tính trên mỗi 1.000 m³/h gió, quạt WS-400 cho 10.000 m³/h với 0,18 kW, tức khoảng 55.556 m³/h cho mỗi kW; quạt WS-1380 cho 45.000 m³/h với 1,1 kW, tức khoảng 40.909 m³/h cho mỗi kW. Quạt to cho nhiều gió hơn nhưng tốn nhiều điện hơn cho cùng một lượng gió. Hãy so tổng công suất của cả hệ quạt theo đúng nhu cầu lưu lượng của xưởng.
Tiền điện quạt hút không phải con số bí ẩn: lấy đúng công suất trên tem máy, nhân với số giờ chạy và số ngày làm việc, rồi nhân với đơn giá điện thực tế của xưởng là ra. Muốn biết chính xác xưởng của bạn cần bao nhiêu quạt và tốn bao nhiêu điện mỗi tháng, nhờ kỹ thuật khảo sát rồi tính theo công thức ở mục 2.
