Thay servo cũ theo tem máy: đối chiếu 5 số trước khi chốt

Trả lời ngắn: Thay servo cũ theo tem máy nghĩa là đối chiếu 5 số trên tem trước khi chốt model mới: công suất, điện áp, tốc độ, mô-men và dải driver tương thích. Số nào thiếu trên tem thì ghi “chưa công bố” và nhờ kỹ thuật đối chiếu catalogue, không tự suy từ model khác. Đối chiếu theo tên model trên trang chi tiết, không đối chiếu theo nhãn thẻ danh mục, vì nhãn thẻ từng dẫn sai model.

1. Vì sao phải đối chiếu tem máy trước khi thay servo

Tem máy ghi các số định mức của motor đang chạy trên máy: công suất, điện áp, tốc độ, mô-men, cấp bảo vệ và cấp cách điện. Thay servo mà không đối chiếu tem thì rất dễ chốt nhầm model: motor mới cùng công suất nhưng khác tốc độ sẽ làm trục chạy sai tốc độ yêu cầu, motor mới cùng tốc độ nhưng thiếu mô-men sẽ làm máy chạy yếu và nóng. Đối chiếu tem trước khi chốt là bước rẻ nhất, vì sửa sai sau khi đã lắp motor mới tốn gấp nhiều lần công tháo lắp và thời gian dừng máy.

Tem máy còn cho biết motor cũ thuộc hệ nào: motor servo chạy vòng kín có encoder thì thay bằng servo, không thay bằng động cơ thường chạy hở. Bài cách chọn servo AC đã trình bày 6 bước chọn bộ ba motor, driver và hộp số; bài này chỉ tập trung vào bước đối chiếu tem. Đọc kỹ tem, ghi lại đủ 5 số ở mục 2, rồi mới đối chiếu với dải đã công bố của dòng servo đang bán.

2. Năm số đối chiếu: công suất, điện áp, tốc độ, mô-men, dải driver

Số thứ nhất là công suất, tính bằng W hoặc kW. Dòng servo AC đang bán có dải công suất từ 100W tới 4,5kW: 40B 100W, 60B 200W, 80B và SH4MN090A cùng 750W, SH4MN110A 800W, SH4MN180A 4,5kW. Ghi công suất trên tem máy cũ rồi tìm model mới có công suất bằng hoặc gần nhất trong dải này. Số thứ hai là điện áp: cả 6 motor và 5 driver đang bán đều dùng điện 220V, nên tem cũ ghi 220V thì khớp thẳng; tem ghi điện áp khác thì cần kỹ thuật xác nhận trước khi chốt.

Số thứ ba là tốc độ, tính bằng vòng trên phút. Nhóm 40B, 60B và 80B công bố tốc độ 3000 vòng trên phút. Ba model SH4MN có tốc độ theo bảng thông số hãng Houle: SH4MN090A 3000 vòng trên phút, SH4MN110A 2000 vòng trên phút, SH4MN180A 2000 vòng trên phút. Số thứ tư là mô-men, tính bằng N.m. Ba model SH4MN đã công bố mô-men: SH4MN090A 2,4 N.m, SH4MN110A 4 N.m, SH4MN180A 21,5 N.m. Mô-men của nhóm 40B, 60B và 80B hiện chưa được công bố, nên nếu tem máy cũ ghi mô-men mà model mới chưa công bố mô-men thì cần kỹ thuật xác nhận, không tự suy mô-men từ model khác. Số thứ năm là dải driver tương thích: HD 50~750W, HK 200~750W, HM 200W~2,3kW, HS 200~400W và HY 200~750W, tất cả 220V, 50/60Hz. Motor mới phải nằm trong dải của driver đi kèm; cặp ghép cụ thể hiện chưa có bảng chính thức nên cần kỹ thuật xác nhận trước khi chốt.

3. Đọc cấp bảo vệ và cấp cách điện trên tem

Ngoài 5 số chính, tem máy còn ghi cấp bảo vệ và cấp cách điện, hai số quyết định motor mới có chịu được môi trường làm việc cũ hay không. Nhóm 40B, 60B và 80B công bố cấp bảo vệ IP65 và cấp cách điện F. SH4MN090A công bố IP51 theo trang đã công bố, SH4MN110A công bố IP65, còn cấp bảo vệ của SH4MN180A hiện chưa được xác nhận nên bài viết không ghi thành một mã IP cụ thể nào. Khi nhắc tới cấp bảo vệ IP thì đọc thêm bài cấp bảo vệ IP để hiểu ý nghĩa từng mã, thay vì đoán mã từ con số in trên tem.

Cấp cách điện của cả 6 motor đang bán đều công bố là F. Tem máy cũ ghi cấp cách điện khác thì cần kỹ thuật xác nhận xem motor mới có phù hợp với môi trường làm việc hay không, đặc biệt khi máy chạy liên tục trong môi trường nóng hoặc bụi. Đối chiếu đủ hai số này cùng với 5 số ở mục 2 thì mới chốt được model thay thế. Ví dụ động cơ servo 40B 100W công bố đủ bộ 6 số: công suất 100W, tốc độ 3000 vòng trên phút, điện áp 220V, dòng điện 1,0A, cấp cách điện F và cấp bảo vệ IP65, nên dễ đối chiếu nhất trong dòng.

4. Khi tem thiếu số hoặc số mâu thuẫn thì làm thế nào

Tem máy cũ thường thiếu số: tem mờ không đọc được, tem chỉ ghi công suất và điện áp mà không ghi tốc độ hay mô-men, hoặc tem ghi số nhưng mâu thuẫn với thực tế máy chạy. Cách xử lý đúng là ghi “chưa công bố” cho số thiếu, rồi nhờ kỹ thuật đối chiếu catalogue của motor cũ hoặc đo thực tế trên máy, không tự suy số thiếu từ model khác. Ví dụ tem chỉ ghi 750W thì không đủ để chốt giữa 80B và SH4MN090A, vì hai model này cùng 750W nhưng khác tốc độ và khác mô-men: 80B tốc độ 3000 vòng trên phút và mô-men chưa công bố, SH4MN090A tốc độ 3000 vòng trên phút theo bảng hãng và mô-men 2,4 N.m. Chốt nhầm hai model này thì máy chạy sai tốc độ ngay từ đầu.

Số mâu thuẫn cũng xử lý theo cách tương tự: ghi lại cả hai phía và nhờ kỹ thuật xác nhận, không tự chọn một phía. Trường hợp hay gặp là nhãn thẻ trên trang danh mục dẫn sai model: thẻ ghi “80B” từng dẫn tới trang model 40B, thẻ ghi “SH4MN090A” từng dẫn tới trang model 80B, thẻ ghi “40B” từng dẫn tới trang SH4MN090A. Vì vậy khi đối chiếu model mới thì đối chiếu theo tên model trên trang chi tiết của từng sản phẩm, không theo nhãn thẻ danh mục. Mở trang danh mục servo AC rồi bấm vào từng model để đọc đúng trang chi tiết, thay vì tin nhãn thẻ ngoài danh mục.

5. Thay nguyên bộ ba hay thay riêng từng món

Khi motor cũ hỏng, câu hỏi đặt ra là thay riêng motor hay thay nguyên bộ ba motor, driver và hộp số. Thay riêng motor là đủ khi driver và hộp số còn tốt và motor mới nằm trong dải tương thích của driver cũ. Ví dụ motor cũ 200W hỏng, driver cũ là HD với dải 50~750W, thì motor mới 200W vẫn nằm trong dải này nên chỉ cần thay motor, với điều kiện cặp ghép cụ thể được kỹ thuật xác nhận. Thay riêng tiết kiệm hơn nhưng đòi hỏi đối chiếu kỹ dải driver và mặt đĩa hộp số, vì HAB060 mặt đĩa 60 mm, HAB115 mặt đĩa 115 mm và LAES070 mặt đĩa 70 mm không thay thế lẫn nhau.

Thay nguyên bộ ba an toàn hơn khi driver cũ đã yếu, hộp số cũ đã mòn, hoặc motor mới không nằm trong dải của driver cũ. Trường hợp rõ nhất là thay motor 4,5kW: driver mạnh nhất đang bán là HM cũng chỉ tới 2,3kW, nên không có driver trong nhóm bao phủ được motor 4,5kW. Khi đó cần hỏi kỹ thuật về phương án driver ngoài nhóm 5, vì ứng viên driver có dải công suất phủ 4,5kW vẫn cần nhà cung cấp xác nhận tương thích trước khi tư vấn bán kèm. Thay nguyên bộ ba cũng đồng bộ lại hệ: motor, driver và hộp số cùng hệ thì cài đặt driver theo motor mới chính xác hơn, chạy thử cũng nhanh hơn so với ghép motor mới vào driver và hộp số cũ.

6. Câu hỏi thường gặp

Tem máy servo cũ ghi những số nào quan trọng nhất?

Năm số: công suất, điện áp, tốc độ, mô-men và dải driver tương thích. Ngoài ra còn cấp bảo vệ và cấp cách điện. Ghi đủ 5 số rồi đối chiếu với dải đã công bố của dòng servo đang bán trước khi chốt model mới.

Tem máy cũ chỉ ghi 750W thì chọn model nào?

Chưa đủ để chốt: hai model cùng 750W là 80B và SH4MN090A khác nhau về tốc độ và mô-men — 80B tốc độ 3000 vòng trên phút, mô-men chưa công bố; SH4MN090A tốc độ 3000 vòng trên phút theo bảng hãng, mô-men 2,4 N.m. Cần thêm tốc độ và mô-men trên tem hoặc nhờ kỹ thuật xác nhận.

Cấp bảo vệ của SH4MN180A là bao nhiêu?

Hiện chưa được xác nhận: tem và trang nguồn ghi “84” nhưng “84” không phải mã IP hợp lệ, nên bài viết không ghi thành một mã IP cụ thể nào. Đọc thêm bài cấp bảo vệ IP để hiểu ý nghĩa từng mã trước khi đối chiếu.

Thay servo cũ có cần thay luôn driver không?

Không nhất thiết: thay riêng motor là đủ khi driver cũ còn tốt và motor mới nằm trong dải tương thích của driver đó. Thay nguyên bộ ba khi driver cũ đã yếu, hộp số đã mòn, hoặc motor mới vượt dải của driver cũ, như motor 4,5kW vượt mọi driver đang bán.

Đối chiếu model mới theo nhãn thẻ danh mục có đúng không?

Không nên. Nhãn thẻ danh mục từng dẫn sai model, nên đối chiếu theo tên model trên trang chi tiết của từng sản phẩm. Bấm vào từng model trong trang danh mục servo AC để đọc đúng trang chi tiết.

Mở trang danh mục servo AC để đối chiếu đủ 16 model theo dải đã công bố trước khi quyết định.