Thay động cơ điện cũ: đọc tem máy trước khi chốt
Trả lời ngắn: Thay động cơ điện cũ thì đừng chốt theo công suất cũ mà hãy đọc tem máy cũ và đối chiếu đủ 6 thông số: công suất, tốc độ, số cực, điện áp và tần số, khung máy, kiểu lắp. Hai động cơ cùng công suất nhưng khác tốc độ hoặc khác kiểu lắp thì lắp không vừa, về tới nơi cũng phải đổi lại. Gửi ảnh tem máy cũ cho kỹ thuật đối chiếu rồi mới chốt model thay thế.
1. Vì sao thay động cơ cũ phải đối chiếu tem máy
Tem máy là căn cước của động cơ đang chạy: trên tem ghi đủ công suất, tốc độ, số cực, điện áp, khung máy và kiểu lắp. Động cơ cũ đã chạy nhiều năm, model ghi trên thân máy có thể đã mờ, nhưng tem máy vẫn là căn cứ đáng tin nhất để tìm đúng model thay thế. Đọc tem trước khi tháo máy, ghi đủ 6 thông số, chụp ảnh tem để đối chiếu sau.
Cùng công suất không có nghĩa là lắp vừa. Hai động cơ cùng 0,75 kW nhưng một model quay 2850 vòng một phút và một model quay 1450 vòng một phút thì máy sẽ chạy sai tốc độ cần. Hai động cơ cùng công suất và cùng tốc độ nhưng một model là chân đế B3 và một model là mặt bích B5 thì cũng lắp không vừa, vì điểm bắt vít khác nhau. Chỉ nhìn công suất rồi chốt model là sai lầm hay gặp nhất khi thay động cơ cũ.
Đối chiếu tem máy trước khi chốt giúp tránh ba rắc rối: động cơ mới về không lắp vừa phải đổi lại, máy dừng lâu chờ đổi model, và động cơ thay thế chạy sai tốc độ làm máy nhanh hỏng.
2. Đọc tem máy: 6 thông số cần chốt
Bảng dưới đây là 6 thông số cần đọc trên tem máy cũ và đối chiếu với model thay thế. Đủ 6 thông số trùng khớp thì model mới lắp vừa và chạy đúng như máy cũ.
| Thông số | Đọc trên tem máy | Vì sao phải đối chiếu |
|---|---|---|
| 1. Công suất | kW hoặc HP | Phải đủ kéo tải máy cần, không chọn nhỏ hơn công suất máy cũ đang chạy |
| 2. Tốc độ | Vòng/phút (RPM) | Máy cần quay nhanh hay chậm theo đúng tốc độ cũ, sai tốc độ là chạy sai |
| 3. Số cực | 2 cực, 4 cực hoặc 6 cực | Số cực quyết định tốc độ ở 50Hz: 2 cực 2850, 4 cực 1450, 6 cực 980 vòng/phút |
| 4. Điện áp / tần số | V và Hz | Động cơ 1 pha chạy 220V, động cơ 3 pha chạy 380V, đều ở tần số 50Hz; sai điện áp thì không chạy được |
| 5. Khung / frame | Mã khung, ví dụ 80M2 | Khung quyết định kích thước chân đế và chiều cao trục, sai khung là sai điểm bắt vít |
| 6. Kiểu lắp | B3, B5 hoặc B35 | B3 là chân đế, B5 là mặt bích, B35 là cả hai; nhầm kiểu lắp là lắp không vừa |
Chụp ảnh tem máy cũ cho rõ: chụp thẳng mặt tem, đủ sáng, đọc được cả 6 thông số. Chụp thêm ảnh chân đế hoặc mặt bích của động cơ cũ để đối chiếu kiểu lắp. Gửi cả hai ảnh cho kỹ thuật đối chiếu trước khi chốt model thay thế.
3. Ví dụ ML80-2: nhầm chân đế/mặt bích là lắp không vừa
ML80-2 là ví dụ rõ nhất cho việc cùng công suất vẫn có thể lắp không vừa: công suất 0,75 kW, 2 cực, quay 2850 vòng một phút, điện 220V/50Hz, 1 pha. ML80-2 có 2 bản: chân đế B3 và mặt bích B5. Hai bản cùng công suất, cùng tốc độ, cùng điện áp, chỉ khác kiểu lắp.
Bản chân đế B3 bắt vít xuống bệ máy qua bốn chân đế dưới thân động cơ. Bản mặt bích B5 bắt vít qua mặt bích tròn ở đầu động cơ, không có chân đế để bắt xuống bệ. Máy cũ dùng bản chân đế B3 mà mua nhầm bản mặt bích B5 thì động cơ mới không có chỗ bắt vít xuống bệ máy, phải đổi lại model. Máy cũ dùng bản mặt bích B5 mà mua nhầm bản chân đế B3 thì cũng không lắp được vào mặt máy.
Cách tránh nhầm là đọc kiểu lắp trên tem máy cũ và xem ảnh chụp chân đế hoặc mặt bích của máy cũ trước khi chốt. Trang sản phẩm động cơ điện 1 pha ML80-2 0,75 kW mặt bích B5 là bản mặt bích B5, hợp với máy cần bắt qua mặt bích. Máy cần chân đế thì chọn bản chân đế B3.
4. Tem ghi khác bảng tóm tắt thì tin số nào
Có trường hợp tem máy ghi khác với bảng tóm tắt đã công bố. Ví dụ động cơ điện YE2-225S-4 37 kW có tốc độ chính là 1450 vòng một phút theo bảng tóm tắt, điện áp 380V/50Hz, chân đế B3, khung gang. Tem nhãn của model này ghi khác ở hai điểm: tốc độ 1485 RPM và dải điện áp 380V ~ 660V.
Quy tắc khi tem ghi khác bảng tóm tắt là lấy số trong bảng tóm tắt đã công bố làm số chính, còn số trên tem chỉ ghi chú thêm. Tem in theo lô sản xuất của nhà máy, có thể ghi dải điện áp rộng hơn hoặc tốc độ đo ở điều kiện khác, nên con số trên tem không dùng để chốt model thay thế. Bài này dùng 1450 vòng một phút làm tốc độ chính của YE2-225S-4.
Người mua không tự suy ra một model khác từ con số trên tem. Khi tem máy cũ ghi khác bảng tóm tắt, cách làm đúng là gửi ảnh tem máy cũ cho kỹ thuật đối chiếu đủ 6 thông số rồi mới chốt model thay thế, thay vì tự đoán theo con số trên tem.
5. Khi nào nên nâng cấp IE2 lên IE3/IE4
Nâng cấp từ IE2 lên IE3 hoặc IE4 chỉ nên làm khi model thay thế đã công bố cấp IE3 hoặc IE4 ở đúng công suất, tốc độ và kiểu lắp cần thay. Hiện nhóm IE3 chỉ có duy nhất một model đã công bố là YE3-355M-4 250 kW, tốc độ 1495 vòng một phút, mô-men 1597 N·m. Nhóm IE4 có 4 model YBE4 phòng nổ, công suất 1,5–7,5 kW, tốc độ 2890 vòng một phút ở 1,5 kW, 2915 ở 4 kW, 2925 ở 5,5 kW và 7,5 kW, đều 2 cực, cấp bảo vệ IP55, cách điện F, kiểu lắp B3/B5/B35, chống cháy nổ Ex d IIB T4 Gb.
Ngoài hai nhóm trên thì chưa công bố model IE3 hoặc IE4 thay thế cho các công suất khác. Máy cũ 37 kW hay 0,75 kW muốn đổi lên IE3 hoặc IE4 thì hiện chưa có model tương ứng đã công bố, nên thay đúng cấp IE2 với đủ 6 thông số trùng khớp máy cũ. Không đưa ra con số tiết kiệm cụ thể khi đổi cấp, vì mức tiết kiệm theo từng model chưa được công bố.
Khi nào nên nâng cấp: động cơ cũ đã hỏng nặng phải thay mới, và có sẵn model IE3 hoặc IE4 đúng công suất, tốc độ, kiểu lắp. Khi nào nên giữ nguyên cấp IE2: máy cũ vẫn chạy tốt chỉ cần thay đúng model, hoặc công suất cần thay chưa có model IE3 hoặc IE4 tương ứng. Trọng lượng của YE3-355M-4 vẫn chưa công bố, nên đối chiếu model thay thế theo khung máy và kiểu lắp, không theo trọng lượng.
6. Câu hỏi thường gặp
Tem máy cũ mờ không đọc được thì làm sao?
Chụp ảnh phần tem còn đọc được, dù chỉ một phần, và chụp thêm ảnh chân đế hoặc mặt bích của động cơ cũ. Ghi lại model in trên vỏ máy nếu còn thấy, đo chiều cao trục và khoảng cách lỗ bắt vít rồi gửi kèm ảnh cho kỹ thuật đối chiếu theo các thông số còn lại và kích thước khung máy.
Cùng 0,75 kW thì ML80-2 bản chân đế B3 và bản mặt bích B5 khác nhau ở điểm nào?
Hai bản chỉ khác kiểu lắp: cùng công suất 0,75 kW, cùng 2 cực, cùng quay 2850 vòng một phút, cùng điện 220V/50Hz, 1 pha. Bản chân đế B3 bắt vít xuống bệ máy qua chân đế, bản mặt bích B5 bắt vít qua mặt bích tròn ở đầu động cơ. Máy cũ dùng kiểu nào thì thay đúng kiểu đó, nhầm bản là lắp không vừa.
Tem ghi 1485 RPM mà bảng tóm tắt ghi 1450 thì lấy số nào để chọn model thay thế?
Lấy 1450 vòng một phút làm số chính, vì đó là số trong bảng tóm tắt đã công bố của YE2-225S-4 37 kW. Con số 1485 RPM trên tem chỉ ghi chú thêm, không dùng để chốt model. Khi tem ghi khác bảng tóm tắt thì gửi ảnh tem cho kỹ thuật đối chiếu đủ 6 thông số rồi mới chốt model thay thế.
Muốn đổi từ IE2 lên IE3 thì có model nào thay thế?
Nhóm IE3 hiện chỉ có duy nhất YE3-355M-4 250 kW, tốc độ 1495 vòng một phút, mô-men 1597 N·m. Nhóm IE4 có 4 model YBE4 phòng nổ 1,5–7,5 kW. Ngoài hai nhóm đó thì chưa công bố model IE3 hoặc IE4 thay thế cho các công suất khác, nên máy cũ ở công suất khác thì thay đúng cấp IE2 với đủ 6 thông số trùng khớp.
Mở trang danh mục động cơ điện để đối chiếu đủ 34 model, công suất 0,37–250 kW, bảo hành 12 tháng. Bài cách chọn động cơ điện hướng dẫn đủ 6 bước chọn model, và bài lắp đặt động cơ điện hướng dẫn lắp đặt sau khi chốt đúng model thay thế. Khu vực lắp đặt: TP.HCM, Bình Dương, Long An, Đồng Nai.
