Các loại gối đỡ ngâm dầu: H, GH, LK khác nhau thế nào?
Trả lời ngắn: Dòng gối đỡ ngâm dầu Winston có 14 model, chia thành 4 họ theo cỡ gối: họ H nhỏ, họ GH giải nhiệt nước, họ LK-250 và họ LK-280/375 cỡ lớn. Họ H dùng cho trục 28–48 mm, họ GH dùng cho vị trí lắp nóng, họ LK-250 cho cao gối 250 mm và họ LK-280/375 cho trục lớn 65–85 mm. Muốn chọn đúng họ, chỉ cần đo trục và cao gối trên gối cũ và xem vị trí lắp có nóng hay không. Định nghĩa chung xem bài gối đỡ ngâm dầu là gì.
1. Bảng so sánh nhanh 4 họ gối đỡ ngâm dầu
Cả 4 họ đều có vỏ gang, làm mát dầu hoặc nước, chịu nhiệt tới 500°C ở mức dòng, bảo hành 12 tháng; khác nhau ở cỡ gối, cỡ trục, vòng bi và cách làm mát. Bảng dưới đây liệt kê đủ 14 model theo từng họ.
| Họ | Model | Trục | Cao gối | Vòng bi | Trọng lượng | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|---|---|
| H nhỏ | H-80-6308 | 28 mm | 80 mm | 6308 | 18 kg | — |
| H nhỏ | H-80-6309 | 38 mm | 80 mm | 6309 | 19,5 kg | — |
| H nhỏ | H-115-6310 | 38 mm | 115 mm | 6310 | 27,5 kg | — |
| H nhỏ | H-140-6312 | 48 hoặc 42 mm | 140 mm | 6312 | 45,5 kg | Dài gối 690 mm, chân đế 295 mm |
| GH (nước) | H-140-6312N | 48 hoặc 42 mm | 140 mm | 6312 | 48 kg | Giải nhiệt nước, dài gối 690 mm, chân đế 300 mm |
| GH (nước) | GH-140-6314 | 55 hoặc 60 mm | 140 mm | 6314 | 74 kg | Giải nhiệt nước |
| GH (nước) | GH-180-6316N | 65 hoặc 70 mm | 180 mm | 6316 | 130 kg | Giải nhiệt nước |
| LK-250 | LK-250-22312 | 55 hoặc 60 mm | 250 mm | 22312 | 108 kg | — |
| LK-250 | LK-250-22314 | 60 mm | 250 mm | 22314 | 108 kg | — |
| LK-250 | LK-250-6312 | 55 hoặc 60 mm | 250 mm | 6312 | 102 kg | Dài trục 108 mm |
| LK-250 | LK-250-6314 | 60 mm | 250 mm | 6314 | 108 kg | — |
| LK-280/375 | LK-280-22316 | 65 mm | 280 mm | 22316 | 172 kg | — |
| LK-280/375 | LK-280-6316 | 65 mm | 280 mm | 6316 (NSK) | Chưa công bố | Dài gối 1140 mm, chân đế 510 mm, dài trục 140 mm |
| LK-280/375 | LK-375-22320 | 85 mm | 375 mm | 22320 | 300 kg | — |
Quy luật đặt tên: số giữa là cao gối tính bằng mm, số cuối là mã vòng bi. Chữ “hoặc” trong cột trục nghĩa là model đặt theo 1 trong 2 cỡ trục, nên phải đo trục thực tế.
2. Họ H: gối nhỏ cho trục 28–48 mm
Họ H gồm 4 model làm mát bằng dầu: H-80-6308, H-80-6309, H-115-6310 và H-140-6312. Đây là họ nhỏ nhất dòng, cao gối 80–140 mm, trục 28–48 mm, dùng cho trục quạt công nghiệp và máy bơm cỡ vừa và nhỏ.
Đại diện là H-80-6308: trục 28 mm, cao 80 mm, bi 6308, 18 kg, nhỏ nhất dòng. Đầu còn lại là H-140-6312: trục 48 hoặc 42 mm, cao 140 mm, bi 6312, 45,5 kg, dài gối 690 mm, chân đế 295 mm.
Cặp dễ nhầm nhất là H-80-6309 và H-115-6310: cùng trục 38 mm, nhưng cao gối 80 mm so với 115 mm, trọng lượng 19,5 kg so với 27,5 kg. Chỉ biết trục là chưa đủ, phải đo cao gối mới phân biệt được.
3. Họ GH: giải nhiệt nước cho vị trí lắp nóng
Họ GH gồm 3 model giải nhiệt nước: H-140-6312N, GH-140-6314 và GH-180-6316N, cao gối 140–180 mm, trục 48 hoặc 42 mm tới 65 hoặc 70 mm. Ba model này có áo làm mát nước quanh vỏ gối, với cổng nước vào và ra. Nước chảy qua áo nước mang nhiệt ra ngoài, nên gối làm việc ổn định hơn ở vị trí lắp nóng.
Đại diện là gối đỡ ngâm dầu GH-140-6314: trục 55 hoặc 60 mm, cao 140 mm, bi 6314, 74 kg. H-140-6312N nhỏ hơn; GH-180-6316N lớn hơn: trục 65 hoặc 70 mm, cao 180 mm, bi 6316, 130 kg.
Cặp dễ nhầm nhất là H-140-6312N và H-140-6312 thường: cùng trục 48 hoặc 42 mm, cùng cao 140 mm, cùng bi 6312 và cùng dài gối 690 mm. Điểm khác: bản N có áo làm mát nước, chân đế 300 mm so với 295 mm, trọng lượng 48 kg so với 45,5 kg. Trước khi chốt bản N, phải xác nhận gối cũ có cổng nước và vị trí lắp có sẵn nguồn nước.
4. Họ LK: gối cỡ lớn, cao gối 250–375 mm
Họ LK gồm 7 model: LK-250 cao gối 250 mm và LK-280/375 cao gối 280–375 mm, dùng cho trục lớn của quạt công nghiệp và máy bơm cỡ lớn.
Nhóm LK-250 gồm LK-250-22312, LK-250-22314, LK-250-6312 và LK-250-6314. Cả 4 cùng cao gối 250 mm, dài gối 1050 mm và chân đế 460 mm, khác nhau ở cỡ trục và mã bi. LK-250-22312 và LK-250-6312 có trục 55 hoặc 60 mm; LK-250-22314 và LK-250-6314 có trục 60 mm. Trọng lượng là 108 kg cho 3 model, riêng LK-250-6312 là 102 kg, dài trục 108 mm, bi 6312.
Nhóm LK-280/375 gồm 3 model. Đại diện là gối đỡ ngâm dầu LK-280-22316: trục 65 mm, cao 280 mm, bi 22316, 172 kg. LK-280-6316 cùng cao 280 mm và trục 65 mm, khác ở bi 6316 hãng NSK, dài gối 1140 mm, chân đế 510 mm, dài trục 140 mm; trọng lượng chưa công bố. Lớn nhất dòng là LK-375-22320: trục 85 mm, cao 375 mm, bi 22320, 300 kg.
Cùng cao gối trong họ LK có thể có 2 mã bi khác nhau, nên phải đọc mã bi trên gối cũ.
5. Bi rãnh sâu 6300 và bi tang trống tự lựa 22xxx khác nhau thế nào?
Dòng Winston dùng 2 họ vòng bi, mã bi chính là số cuối trong tên model gối, nên đọc tên model là biết ngay gối đó dùng họ bi nào.
Bi rãnh sâu dãy 6300. Gồm các mã 6308, 6309, 6310, 6312, 6314 và 6316, dùng cho 10 trong 14 model: họ H, họ GH, LK-250-6312, LK-250-6314 và LK-280-6316. Bi rãnh sâu có một dãy bi tròn trong rãnh, cấu tạo gọn, dùng cho trục quay thẳng và ổn định.
Bi tang trống tự lựa dãy 22xxx. Gồm các mã 22312, 22314, 22316 và 22320, dùng cho 4 model họ LK: LK-250-22312, LK-250-22314, LK-280-22316 và LK-375-22320. Bi tang trống có hai dãy con lăn hình tang trống, vòng ngoài có rãnh cầu nên bi tự điều chỉnh khi trục hơi lệch, phù hợp với gối cỡ lớn.
Bi lắp sẵn là hãng NSK cho LK-280-6316 và hãng ZWZ cho 13 model còn lại. Khi đặt hàng, khách có thể chọn hãng bi Koyo, C&U hoặc ZWZ; mã bi cố định theo model gối, chỉ hãng bi là tuỳ chọn.
Lưu ý: mã bi không cho biết đường kính trục. Mã bi 6308 có lỗ trong tiêu chuẩn 40 mm, nhưng trục đã công bố của H-80-6308 là 28 mm. Không tra bảng tiêu chuẩn để suy ra trục.
6. Khi nào dùng họ nào? Sơ đồ quyết định nhanh
Chọn họ gối bắt đầu từ 3 câu hỏi: trục bao nhiêu, cao gối bao nhiêu, vị trí lắp có nóng hay không. Trả lời đủ 3 câu là thu hẹp được từ 14 model xuống còn 1 hoặc 2 model.
Bước 1 — Đo đường kính trục. Dùng thước kẹp đo trục thực tế. Trục 28–48 mm thuộc họ H; trục 55–70 mm thuộc họ GH hoặc LK-250; trục 65–85 mm thuộc họ LK-280/375. Trục 65 mm có ở cả họ GH và họ LK.
Bước 2 — Đo cao gối. Cao gối là chiều cao từ mặt đế tới tâm trục, quyết định tim trục gối mới có thẳng với máy cũ hay không. Cao 80–140 mm chọn họ H; cao 140–180 mm chọn họ GH; cao 250 mm chọn LK-250; cao 280–375 mm chọn LK-280/375. Ví dụ trục 38 mm có H-80-6309 cao 80 mm và H-115-6310 cao 115 mm, chỉ đo cao gối mới phân biệt được.
Bước 3 — Xem nhiệt độ vị trí lắp. Vị trí lắp nóng thì ưu tiên họ GH giải nhiệt nước, với điều kiện có sẵn nguồn nước và gối cũ có cổng nước. Vị trí lắp bình thường thì bản dầu là đủ. Vỏ gối dưới 70°C khi chạy là bình thường; nóng hơn do thiếu dầu, thừa dầu, lệch tâm hoặc ổ bi hỏng.
Sau 3 bước, đối chiếu thêm mã bi, dài gối và rộng chân đế để chốt đúng model. Gối có sẵn kho tại TP.HCM, giao 24–48 giờ tại TP.HCM, giao toàn quốc; lắp đặt tại TP.HCM, Bình Dương, Long An, Đồng Nai.
Câu hỏi thường gặp
Gối đỡ ngâm dầu có mấy loại?
Có 4 họ: họ H nhỏ (4 model, cao 80–140 mm), họ GH giải nhiệt nước (3 model, cao 140–180 mm), họ LK-250 (4 model, cao 250 mm) và họ LK-280/375 cỡ lớn (3 model, cao 280–375 mm). Tổng cộng 14 model Winston, bảo hành 12 tháng.
H-140-6312 và H-140-6312N khác nhau thế nào?
Hai model cùng trục 48 hoặc 42 mm, cùng cao 140 mm, cùng bi 6312 và cùng dài gối 690 mm. Điểm khác: bản N có áo làm mát nước, chân đế 300 mm so với 295 mm, trọng lượng 48 kg so với 45,5 kg. Trước khi chốt bản N, cần xác nhận gối cũ có cổng nước và vị trí lắp có sẵn nguồn nước.
Mã vòng bi trong tên model có cho biết đường kính trục không?
Không. Mã bi chỉ là mã vòng bi bên trong gối, không phải đường kính trục. Ví dụ mã bi 6308 có lỗ trong tiêu chuẩn 40 mm, nhưng trục đã công bố của H-80-6308 là 28 mm.
Thay gối cũ cần đo những gì trước khi chọn loại?
Cần đo đúng 5 con số trên gối cũ: đường kính trục, cao gối, mã vòng bi, dài gối và rộng chân đế. Trục và cao gối giúp chọn đúng họ, mã bi giúp chọn đúng model, dài gối và chân đế giúp gối mới lắp vừa bệ máy sẵn có.
