Lắp đặt máy bơm nước: họng ống, mồi nước, hút sâu và chạy thử

Trả lời ngắn: Lắp đặt máy bơm nước đúng gồm 5 điểm: họng ống khớp với họng bơm, mồi nước đủ trước lần chạy đầu tiên, hút sâu trong giới hạn đã công bố, đấu đúng điện 220V hay 380V theo nhóm bơm, và chạy thử trước khi bàn giao. Bơm ly tâm đặt cạn phải mồi nước, bơm chìm và bơm hỏa tiễn đặt ngập trong nước nên không cần mồi. Dòng Wilson hiện có 52 sản phẩm, bảo hành 12 tháng toàn dòng, và chưa công bố giá cho bất kỳ model nào.

1. Chuẩn bị trước khi lắp đặt

Việc đầu tiên là đối chiếu họng ống hiện có với họng hút và họng xả đã công bố của model. Máy bơm nước trục ngang Wilson ISW50-125-1.5KW có họng hút và xả DN 50×50, máy bơm dân dụng JET-750 có họng 34×34 mm, JET-1100 có họng 42×34 mm. Họng ống hiện có phải tương ứng với họng bơm; khác cỡ thì cần phương án chuyển đổi trước khi lắp, không tự ép nối làm hẹp dòng nước.

Việc thứ hai là kiểm tra chiều quay của động cơ và độ kín của khớp nối. Chiều quay sai làm bơm không đẩy được nước dù động cơ vẫn chạy. Khớp nối không kín làm rò nước ở đầu nối và hút khí vào đường ống hút, khiến bơm chạy yếu. Cả hai điểm này đều kiểm tra được trước khi đấu ống cố định, nên đừng bỏ qua để tiết kiệm vài phút.

Việc thứ ba là chuẩn bị mặt bằng đặt bơm: mặt phẳng, chắc chắn, đủ chỗ thao tác xung quanh để bảo trì về sau. Bơm trục ngang đặt trên bệ riêng, bơm Inline lắp thẳng trên đường ống nên cần giá đỡ đường ống chắc chắn. Nơi đặt bơm cần khô ráo và thông thoáng, tránh để bơm ngập nước khi mưa lớn hay khi vệ sinh khu vực xung quanh.

2. Mồi nước lần đầu

Bơm ly tâm đặt cạn phải mồi nước trước lần chạy đầu tiên. Bơm trục ngang, bơm Inline và bơm dân dụng đặt trên cạn đều thuộc nhóm này: đổ nước đầy buồng bơm và ống hút qua lỗ mồi, xả hết khí trong đường ống hút, rồi mới khởi động. Bơm có nước trong buồng thì cánh bơm mới đẩy được nước lên; buồng bơm khô thì cánh bơm quay trong không khí và không hút được nước.

Bơm chìm và bơm hỏa tiễn không cần mồi vì đặt ngập hoàn toàn trong nước. Bơm chìm DSK, SB và SV đặt ngập trong nước thải để hút nước tại chỗ. Bơm hỏa tiễn 4SD và 4SKM thả chìm xuống giếng khoan để đẩy nước lên mặt đất. Hai nhóm này khi thả xuống nước là buồng bơm đã đầy nước, nên chỉ cần kiểm tra cáp và ống đẩy trước khi chạy.

Chạy khô là lỗi làm hỏng bơm nhanh nhất sau lắp đặt. Bơm chạy không có nước thì phớt làm kín không được làm mát, mòn nhanh và rò nước sau đó. Vì vậy lần chạy đầu tiên sau khi lắp phải có người đứng kiểm tra: nước lên trong thời gian ngắn, không rò rỉ ở khớp nối, không có tiếng kêu lạ. Nếu nước không lên thì dừng bơm ngay, kiểm tra lại mồi nước và đường ống hút thay vì để bơm chạy khô tiếp.

3. Hút sâu giới hạn

Mỗi model bơm đặt cạn có một giới hạn hút sâu đã công bố, tức là độ sâu tối đa từ mặt nước tới họng hút mà bơm còn hút được nước. Máy bơm JET hút sâu 9 m, máy bơm HF-5A 50 2HP hút sâu 8 m, máy bơm HF-6C 80 3HP hút sâu 7 m. Ba con số này là giới hạn đã công bố của từng model, không dùng số của model này cho model khác.

Riêng máy bơm HFM-6C 80 3HP thì độ sâu hút hiện chưa công bố, dù cùng lưu lượng, cột áp và họng ống với HF-6C 80 3HP, chỉ khác điện áp. Bài viết không tự copy con số 7 m từ HF-6C sang HFM-6C, vì hai model chỉ khác điện áp nhưng chưa có xác nhận hút sâu bằng nhau. Khi lắp HFM-6C 80 3HP, cần hỏi lại độ sâu hút của đúng model này trước khi chốt độ sâu đặt ống hút.

Khi mực nước nằm sâu hơn giới hạn hút của bơm đặt cạn thì phải đổi sang bơm hỏa tiễn thả chìm. Máy bơm hỏa tiễn Wilson 4SD thả chìm xuống giếng 90 mm, đẩy nước tới 18 m³/h và cột áp tới 120 m, nên giếng sâu dùng 4SD thay vì cố hút bằng bơm đặt cạn. Nguyên tắc chung: hút sâu trong giới hạn thì dùng bơm đặt cạn, sâu hơn giới hạn thì dùng bơm thả chìm.

4. Đấu điện 220V hay 380V

Điện áp phải khớp với nhóm bơm. Nhóm dân dụng CPM, HF và JET dùng điện 220V một pha cho nhà ở (riêng HFM dùng 380V 3 pha). Nhóm công nghiệp như trục ngang ISW, YSW và Inline dùng điện 380V ba pha. Riêng dòng chìm SV dùng được cả 220V và 380V nên linh hoạt hơn khi nơi lắp đặt chưa chốt điện áp.

Trước khi đấu điện, kiểm tra điện áp thực tế tại nơi lắp đặt, vì điện áp trên nhãn bơm và điện áp thực tế phải khớp nhau. Đấu sai điện áp làm động cơ cháy ngay lần chạy đầu tiên. Việc kiểm tra này chỉ mất vài phút bằng đồng hồ đo điện, nhưng bỏ qua thì hậu quả là hỏng động cơ mới lắp.

Một điểm cần ghi rõ: điện áp của một số model hiện chưa công bố, ví dụ IRG 50-1001-1.5 chưa công bố điện áp, lưu lượng và cột áp. Bài viết không suy điện áp của model này từ model IRG khác, vì mỗi model công bố riêng. Khi lắp model chưa công bố điện áp, cần hỏi lại đúng model đó trước khi đấu điện.

5. Chạy thử và bàn giao

Chạy thử là bước cuối trước khi bàn giao, kiểm tra 4 điểm: rò rỉ, rung lắc, tiếng kêu và lưu lượng cùng cột áp thực tế. Rò rỉ kiểm tra ở mọi khớp nối ống và ở phớt trục bơm. Rung lắc kiểm tra bằng tay sờ thân bơm và chân đế khi bơm đang chạy. Tiếng kêu lạ cho biết vòng bi, phớt hay cánh bơm có vấn đề. Lưu lượng và cột áp thực tế đối chiếu với số danh định của model.

Ví dụ chạy thử với máy bơm nước trục ngang Wilson ISW50-125-1.5KW: công suất 1,5 kW, lưu lượng danh định 12,5 m³/h, cột áp danh định 20 m, họng DN 50×50, điện 380V, tốc độ 2.900 vòng/phút. Khi chạy thử, lưu lượng và cột áp đo được phụ thuộc vào đường ống thực tế: chiều dài ống, số co và van trên tuyến, đường kính ống thực tế và chiều cao cần đẩy. Vì vậy kết quả chạy thử có thể lệch khỏi số danh định, và cần đối chiếu lại trước khi kết luận bơm chạy đúng hay sai.

Khi chạy thử đạt, bàn giao gồm hướng dẫn vận hành: cách mồi nước khi mất mồi, cách kiểm tra rò rỉ, cách dừng bơm đúng và lịch bảo trì về sau. Lịch bảo trì gắn chặt với lắp đặt đúng hay sai, vì vậy xem tiếp bài bảo trì máy bơm nước để giữ bơm chạy ổn định sau bàn giao. Bài viết này không lặp quy trình đặt hàng và bàn giao trong bài “Thông tin sản phẩm”, mà chỉ viết phần kỹ thuật lắp đặt và chạy thử.

6. Câu hỏi thường gặp

Ba câu hỏi dưới đây được hỏi nhiều nhất. Trả lời ngắn gọn: bơm ly tâm đặt cạn phải mồi nước lần đầu, bơm chìm và hỏa tiễn thì không; hút sâu có giới hạn riêng từng model, sâu hơn thì dùng hỏa tiễn 4SD; điện áp phải khớp nhóm bơm, 220V cho dân dụng (riêng HFM 380V 3 pha) và 380V cho công nghiệp.

Lắp bơm có cần mồi nước mỗi lần chạy không? Chỉ mồi lần đầu với bơm ly tâm đặt cạn. Sau lần đầu, nếu hệ thống ống kín và giữ được nước thì lần sau bơm chạy ngay không cần mồi lại. Nếu hệ thống bị mất mồi, ví dụ ống hút hở làm nước tụt khỏi buồng bơm, thì mồi lại trước khi chạy.

Họng ống nhỏ hơn họng bơm thì lắp thế nào? Đối chiếu họng ống hiện có với họng hút và xả đã công bố của model trước khi lắp. Khác cỡ thì cần phương án chuyển đổi, không tự ép nối làm hẹp dòng nước, vì họng hẹp làm lưu lượng thực tế giảm và bơm chạy nặng hơn. Gửi họng ống hiện có để kỹ thuật đối chiếu đúng model trước khi chốt.

Lắp bơm Inline khác gì lắp bơm trục ngang? Bơm Inline lắp thẳng trên đường ống, tiết kiệm mặt bằng, phù hợp nơi chật hẹp. Bơm trục ngang đặt trên bệ riêng, cần mặt bằng rộng hơn nhưng tháo lắp bảo trì thuận tiện hơn. Cả hai đều là bơm ly tâm đặt cạn nên đều phải mồi nước lần đầu. Xem thêm tại trang máy bơm nước.

Muốn lắp đúng ngay từ bước chọn model, đọc bài cách chọn máy bơm nước để đối chiếu lưu lượng cần, cột áp cần và họng ống hiện có với dải số đã công bố. Chọn đúng model rồi lắp đúng 5 điểm trong bài này thì bơm chạy ổn định ngay từ lần đầu.