Lắp đặt motor giảm tốc: chân đế, mặt bích, gắn trục, cốt âm và cốt rỗng

Trả lời ngắn: Lắp đặt motor giảm tốc gồm 5 việc theo thứ tự: đối chiếu tem máy cũ và đo mặt lắp, chọn đúng kiểu lắp trong 5 kiểu đang bán là chân đế, mặt bích, gắn trục, cốt âm và cốt rỗng, căn đồng trục motor với thiết bị dẫn động, đấu điện đúng điện áp tại vị trí lắp, rồi chạy thử trước khi bàn giao. Sai kiểu lắp thì cụm không gắn vừa dù tỉ số và mô-men đã đúng, sai điện áp thì motor không chạy đúng hoặc nhanh hỏng.

1. Chuẩn bị trước khi lắp: đối chiếu tem máy cũ và đo mặt lắp

Việc đầu tiên trước khi lắp là đọc tem máy cũ, tức tem của cụm motor giảm tốc đang dùng trên máy. Tem thường ghi 5 thông tin cần đối chiếu: công suất motor, tỉ số truyền, tốc độ đầu ra, kiểu lắp và đường kính trục ra. Chụp ảnh tem lại và gửi cho kỹ thuật cùng với thông tin tải máy, vì tem là căn cứ nhanh nhất để chọn model thay thế vừa với máy cũ. Khi tem đã mờ hay mất thì đo trực tiếp trên máy: đường kính trục ra, khoảng cách lỗ bắt, chiều cao tâm trục và tốc độ ra thực tế.

Việc thứ hai là kiểm tra mặt lắp trên máy: mặt phẳng hay mặt đứng, có đủ chỗ cho cụm mới hay không, và lỗ bắt có trùng với cụm mới hay không. Cùng một dòng motor giảm tốc có cả kiểu chân đế và kiểu mặt bích, nhầm kiểu lắp là cụm không gắn vừa dù tỉ số và công suất đã đúng. Ví dụ dòng Houle có cả GH chân đế và GV mặt bích, dòng Chenta có cả hộp số chân đế và hộp số mặt bích, nên chốt kiểu lắp theo mặt máy thật, không chốt theo tên model.

2. Năm kiểu lắp đang bán và chọn theo mặt máy

Motor giảm tốc đang bán có 5 kiểu lắp, mỗi kiểu gắn lên máy theo một cách khác nhau. Chân đế, ký hiệu lắp B3, là cụm đứng trên mặt phẳng bằng bốn chân bắt bu lông, đại diện là GH chân đế G3L, dòng H, WPS175 và motor giảm tốc Chenta chân đế. Mặt bích, ký hiệu lắp B5, là cụm bắt vào mặt đứng của máy bằng mặt bích tròn hay vuông, đại diện là GV mặt bích G3V và hộp số mặt bích của Chenta và Tung Lee. Mặt máy là mặt phẳng thì xem chân đế, mặt máy là mặt đứng thì xem mặt bích.

Gắn trục là hộp số lắp trực tiếp lên trục máy mà không cần chân đế hay mặt bích riêng, đại diện là ZGY gắn trục của Evergear. Cốt âm là trục ra có lỗ rỗng âm vào trong thân hộp số, trục máy cắm thẳng vào lỗ này, đại diện là ZE của Chenta cỡ 30 tới 150 và hộp số cốt âm EED khung 025 tới 150. Cốt rỗng là trục ra dạng ống rỗng xuyên suốt, trục máy luồn qua và khóa lại, đại diện là F3S. Ba kiểu gắn trục, cốt âm và cốt rỗng đều gọn vì không cần bệ riêng, hợp với máy chật và trục máy đã có sẵn.

Chọn kiểu lắp theo mặt máy và trục máy, không chọn theo thói quen. Máy có mặt phẳng rộng thì chân đế là chắc chắn nhất, máy chỉ có mặt đứng thì mặt bích mới gắn được, máy có sẵn trục dẫn động thì gắn trục, cốt âm hay cốt rỗng sẽ gọn hơn. Khi đã chốt kiểu lắp thì đo đường kính trục máy và khoảng cách lỗ bắt để đối chiếu với khung của model. Đường kính trục máy lớn hơn lỗ cốt âm hay cốt rỗng thì cụm không lắp được, phải đổi cỡ khung hoặc đổi kiểu lắp.

3. Căn đồng trục motor với thiết bị dẫn động

Căn đồng trục là chỉnh cho trục ra của hộp số và trục của thiết bị dẫn động nằm cùng một đường thẳng, không lệch tâm và không nghiêng. Đây là bước quan trọng nhất sau khi bắt cụm lên máy, vì lệch tâm là nguyên nhân hàng đầu gây kêu to, rung lắc và mòn bánh răng sớm. Căn đồng trục bằng cách kê đệm dưới chân đế hoặc điều chỉnh vị trí mặt bích, kiểm tra lại bằng thước thẳng hoặc đồng hồ so, rồi mới siết chặt bu lông cố định.

Sau khi căn đồng trục thì siết chặt toàn bộ bu lông chân đế hay mặt bích, kiểm tra lại một lần nữa vì siết bu lông có thể làm lệch vị trí vừa căn. Với kiểu gắn trục, cốt âm và cốt rỗng thì kiểm tra trục máy đã cắm đủ sâu vào lỗ và khóa chặt chưa, vì trục cắm nông sẽ trượt khi tải lớn. Khi máy có rung lắc bất thường sau khi lắp thì dừng máy, kiểm tra lại căn đồng trục và chân đế trước khi xem tới hộp số.

4. Đấu điện theo đúng điện áp từng dòng

Đấu điện phải theo điện áp hiện có tại vị trí lắp, không đấu theo điện áp ghi trên catalogue chung. Trước khi đấu thì đo điện áp tại vị trí lắp: xưởng thường có 220V hoặc 380V ba pha, xưởng nhỏ hay hộ gia đình thường chỉ có 220V một pha. Mini dùng điện áp 110V tới 380V, tần số 50/60Hz. Dòng Houle dùng điện áp 220V tới 380V. Motor lò quay SL dùng 220V hoặc 380V, động cơ mô-men xoắn TK điều chỉnh điện áp 60V tới 110V tới 220V, hộp số SWE R107 dùng 380V. Điện áp tại vị trí lắp không khớp với dải điện áp của model thì phải đổi model, không cố đấu điện sai.

Riêng hộp số F3F đã xác nhận điện áp 220V tới 380V, dùng được cả hai mức điện áp xưởng thường có. Hộp số F3S dùng cốt rỗng chưa công bố điện áp, nên khi mua F3S thì xác nhận điện áp với kỹ thuật trước khi đấu. Đấu điện xong thì kiểm tra chiều quay của trục ra trước khi nối tải, vì đấu sai pha có thể làm trục quay ngược. Kiểm tra dây nối đất và aptomat bảo vệ quá tải trước khi cho máy chạy. Khu vực lắp đặt đang phục vụ là TP.HCM, Bình Dương, Long An và Đồng Nai.

5. Chạy thử trước khi bàn giao

Chạy thử là bước cuối cùng trước khi bàn giao, làm theo thứ tự: chạy không tải trước, rồi mới chạy có tải. Chạy không tải vài phút để nghe tiếng kêu và xem rung lắc: cụm chạy êm, không kêu to, không rung mạnh thì mới nối tải. Chạy có tải thì tăng tải dần, không chạy đủ tải ngay từ phút đầu, vừa chạy vừa kiểm tra nhiệt độ vỏ hộp số bằng tay hay nhiệt kế. Vỏ ấm dần là bình thường, vỏ nóng nhanh trong vài phút đầu là dấu hiệu quá tải hay thiếu dầu, phải dừng máy kiểm tra.

Trong lúc chạy thử thì kiểm tra ba điểm: tiếng kêu, rung lắc và rò rỉ dầu. Tiếng kêu đều, nhỏ là bình thường; tiếng kêu to, tiếng gõ hay tiếng rít là dấu hiệu bánh răng mòn, lệch tâm hay thiếu dầu. Rung lắc mạnh là dấu hiệu chân đế lỏng hay căn đồng trục chưa chuẩn. Rò rỉ dầu ở phớt hay gioăng là dấu hiệu phớt chưa kín, phải xử lý trước khi bàn giao.

6. Câu hỏi thường gặp

Lắp motor giảm tốc mới có dùng lại chân đế cũ được không?

Dùng được nếu khoảng cách lỗ bắt và chiều cao tâm trục của model mới trùng với chân đế cũ. Khi tem máy cũ còn thì đối chiếu 5 thông tin trên tem, khi tem mất thì đo trực tiếp đường kính trục ra, khoảng cách lỗ bắt và chiều cao tâm trục. Không trùng thì phải làm lại bệ hoặc đổi model.

Căn đồng trục có nhất thiết phải làm không?

Có, vì lệch tâm là nguyên nhân hàng đầu gây kêu to, rung lắc và mòn bánh răng sớm. Căn đồng trục rồi mới siết chặt bu lông cố định, kiểm tra lại sau khi siết vì siết bu lông có thể làm lệch vị trí vừa căn. Bài này không ghi mô-men siết hay khe hở căn chỉnh bằng số cụ thể, vì các số này chưa công bố cho từng model.

Đấu điện sai có làm hỏng motor không?

Có, điện áp tại vị trí lắp không khớp với dải điện áp của model thì motor không chạy đúng hoặc nhanh hỏng. Trước khi đấu thì đo điện áp tại vị trí lắp, riêng F3F đã xác nhận 220V tới 380V, F3S chưa công bố điện áp nên xác nhận với kỹ thuật trước khi đấu. Đấu xong thì kiểm tra chiều quay của trục ra trước khi nối tải.

Khu vực nào được hỗ trợ lắp đặt?

Khu vực lắp đặt đang phục vụ là TP.HCM, Bình Dương, Long An và Đồng Nai. Đội lắp đặt khảo sát mặt lắp và điện áp tại vị trí lắp trước khi tư vấn model phù hợp. Ngoài 4 tỉnh này thì liên hệ kỹ thuật để xác nhận trước khi chốt đơn.

Chốt đủ 5 bước trong bài này rồi mở trang danh mục motor giảm tốc để chọn model theo đúng kiểu lắp đã xác định. Bài cách chọn motor giảm tốc hướng dẫn chốt tải, tỉ số và mô-men trước khi tới bước lắp đặt.