Quạt hút hướng trục và quạt ly tâm khác nhau thế nào? Khi nào cần dùng quạt ly tâm
Trả lời ngắn: Quạt hướng trục và quạt ly tâm khác nhau ở đường đi của khí: quạt hướng trục đẩy khí đi thẳng, song song với trục quay, cho lưu lượng lớn nhưng cột áp thấp; quạt ly tâm hút khí vào tâm rồi đẩy ra vuông góc 90 độ nhờ lực ly tâm và vỏ xoắn, cho cột áp cao hơn để đẩy gió qua ống dài, nhiều co hoặc lọc bụi. Toàn bộ 20 model quạt hút công nghiệp của Tiến Phát đều là quạt hướng trục — quạt ly tâm dòng DN nằm ở danh mục quạt công nghiệp riêng. Chọn sai nguyên lý là lý do phổ biến của câu than “quạt chạy nhưng không có gió”.
1. Quạt hướng trục là gì
Quạt hướng trục là loại quạt mà khí đi vào và đi ra cùng một đường thẳng, song song với trục quay của cánh. Vì khí không phải đổi hướng nên quạt tạo được lưu lượng rất lớn với công suất nhỏ — nhưng đổi lại, nó gần như không tạo ra áp suất để đẩy gió qua vật cản.
Toàn bộ 20 model quạt hút của Tiến Phát đều là quạt hướng trục: 9 vuông (WS-400–WS-1380), 6 composite (WS-560–WS-1460), 2 mái (TPM-1060/1460), 3 chuồng trại (WSF-1000–WSF-1200). Lưu lượng đã công bố của cả dòng là 8.000–45.000 m³/h, công suất 0,18–1,5 kW. Ví dụ: WS-700 đạt 17.000 m³/h, 370 W, 1.400 vòng/phút, ≤60 dB; TPM-1460 đạt 40.000 m³/h, 1,5 kW, 560 vòng/phút, ≤50 dB — êm nhất trong dòng.
Phần lớn truyền động trực tiếp: motor gắn thẳng vào trục cánh nên tốc độ cánh bằng tốc độ motor. Ngoại lệ là nhóm vuông từ WS-800 trở lên, truyền động gián tiếp qua dây đai — tốc độ cánh chỉ 427–616 vòng/phút trong khi motor vẫn quay 1.400 vòng/phút.
Lưu ý: không model quạt hút nào của Tiến Phát công bố cột áp. Khi nói quạt hướng trục “áp thấp”, đó là đặc tính nguyên lý, không phải một con số Pa cụ thể. Lưu lượng 8.000–45.000 m³/h là lưu lượng khi chạy gần như không có lực cản.
2. Quạt ly tâm là gì
Quạt ly tâm làm việc theo cách ngược lại. Khí đi vào từ tâm quạt, theo chiều dọc trục, rồi bị cánh quạt hất văng ra ngoài theo lực ly tâm và thoát ra vuông góc 90 độ qua vỏ xoắn ốc. Vỏ xoắn gom khí lại và chuyển tốc độ của khí thành áp suất tĩnh — đó là lý do quạt ly tâm sinh áp cao hơn quạt hướng trục ở cùng lưu lượng.
Nhờ áp cao, quạt ly tâm đẩy được gió qua ống dài, nhiều co, lọc bụi, cyclone, hoặc hệ thống hút khói bụi tập trung từ nhiều điểm về một đầu hút. Điểm phân biệt cốt lõi: quạt hướng trục mạnh ở lưu lượng, quạt ly tâm mạnh ở áp suất — hai loại giải quyết hai bài toán khác nhau.
Quạt ly tâm dòng DN của Tiến Phát nằm ở danh mục quạt công nghiệp riêng, không nằm trong danh mục quạt hút. Bài này không nêu cột áp cụ thể của dòng DN, vì số áp chỉ có ý nghĩa khi gắn với đúng đường ống thực tế. Nguyên tắc cần nhớ: ống càng dài, càng nhiều co thì càng cần áp cao. Đổi lại, quạt ly tâm thường cồng kềnh hơn vì vỏ xoắn chiếm nhiều diện tích, nên chỉ dùng khi hệ thống thật sự có sức cản lớn.
3. Bảng so sánh quạt hướng trục và quạt ly tâm
Bảng dưới đây tóm tắt 7 điểm khác biệt chính. Số liệu quạt hướng trục lấy theo bảng đã công bố của dòng quạt hút Tiến Phát; các dòng về quạt ly tâm nêu theo nguyên lý chung.
| Tiêu chí | Quạt hướng trục | Quạt ly tâm |
|---|---|---|
| Đường đi của khí | Vào và ra cùng một đường thẳng, song song với trục quay | Vào tâm theo chiều dọc trục, ra vuông góc 90 độ qua vỏ xoắn |
| Lưu lượng | Lớn — dòng quạt hút Tiến Phát đạt 8.000–45.000 m³/h | Thường thấp hơn ở cùng cỡ quạt, đổi lại áp cao |
| Cột áp | Thấp — Tiến Phát chưa công bố số Pa cho model quạt hút nào | Cao hơn ở cùng lưu lượng — số Pa cụ thể do kỹ thuật tính theo đường ống thực tế |
| Độ ồn | Đã công bố: vuông ≤60–70 dB theo cỡ, composite 60–70 dB, mái ≤50 dB, chuồng trại 65 dB | Không có con số chung — phụ thuộc model, tốc độ quay và vị trí lắp |
| Kích thước | Gọn, lắp trực tiếp lên tường, khung hoặc mái | Vỏ xoắn cồng kềnh, cần diện tích đặt lớn hơn |
| Lắp đặt | Gắn tường hoặc mái, ống ngắn hoặc không cần ống | Nối ống gió, cần bệ đỡ và khoảng trống bảo trì |
| Phù hợp | Thông gió trực tiếp, hút nóng, hút bụi nhẹ qua tường hoặc mái | Ống dài, nhiều co, qua lọc bụi hoặc cyclone, hút tập trung |
Không có loại quạt nào hơn hẳn loại kia. Câu hỏi đúng không phải “loại nào tốt hơn” mà là “đường khí trong hệ thống của bạn có bao nhiêu sức cản”.
4. Khi nào dùng quạt hướng trục
Dùng quạt hướng trục khi khí chỉ cần đi một quãng ngắn, gần như không gặp vật cản: thông gió chung cho nhà xưởng, hút khí nóng tích tụ dưới mái, thông gió chuồng trại. Quạt gắn trực tiếp lên tường hoặc mái, cửa lấy gió đặt ở phía đối diện để luồng gió đi xuyên qua toàn bộ không gian.
Nhóm vuông là lựa chọn mặc định cho thông gió nhà xưởng: 9 model WS-400 tới WS-1380, lưu lượng 10.000–45.000 m³/h, khung thép mạ kẽm, cánh inox, động cơ dây đồng. Model lớn nhất dòng là quạt hút vuông 1380×1380 — 45.000 m³/h, công suất 1,1 kW, cánh 1.250 mm, tốc độ cánh 427 vòng/phút qua dây đai, độ ồn ≤70 dB.
Nhóm mái dùng khi cần hút khí nóng tích tụ sát dưới mái: TPM-1060 và TPM-1460, lưu lượng 30.000 và 40.000 m³/h, độ ồn ≤50 dB, bảo hành 18 tháng — êm nhất và bảo hành dài nhất trong dòng. Nhóm composite vỏ FRP dùng khi môi trường ăn mòn: xưởng nhuộm, xi mạ, chế biến thủy sản, chuồng trại có hơi amoniac.
5. Khi nào bắt buộc dùng quạt ly tâm
Dùng quạt ly tâm khi đường đi của khí có sức cản lớn. Ba dấu hiệu rõ nhất: ống gió dài, nhiều co, và phải đi qua lọc bụi hoặc cyclone. Mỗi mét ống, mỗi co, mỗi lớp lọc đều lấy đi một phần áp suất; cộng dồn lại, quạt hướng trục không còn đủ áp để đẩy gió tới đầu ống — lưu lượng thực tế tụt mạnh dù quạt vẫn chạy đủ tốc độ.
Các hệ thống điển hình cần quạt ly tâm: hút khói bụi tập trung từ nhiều máy về một đầu hút, hút khí qua lọc bụi túi vải hoặc cyclone, hút khói bếp nhà hàng qua chụp hút và lọc mỡ, thông gió tầng hầm qua ống đứng dài.
Quạt ly tâm dòng DN của Tiến Phát nằm ở danh mục quạt công nghiệp riêng — xem trang quạt hướng trục công nghiệp để thấy dòng quạt công nghiệp này. Khi liên hệ, chuẩn bị sẵn 3 thông tin để kỹ thuật tính áp: chiều dài ống gió, số co và loại lọc. Không có 3 thông tin này thì không thể kết luận dùng ly tâm cỡ nào — và cũng không nên mua quạt hướng trục to hơn để thay thế, vì quạt to hơn cùng loại vẫn là quạt áp thấp.
6. Sai lầm thường gặp và câu hỏi thường gặp
Sai lầm 1 — Lắp quạt hướng trục vào ống dài rồi than “quạt chạy nhưng không có gió”. Đây là sai lầm phổ biến nhất. Quạt vẫn quay đúng tốc độ, lưu lượng ghi trên tem vẫn đúng — nhưng chỉ đúng khi quạt chạy gần như không có lực cản. Gắn ống dài, nhiều co hay lọc bụi vào sau quạt, lưu lượng thực tế tụt mạnh vì quạt hướng trục không đủ áp để vượt sức cản. Cách sửa là đổi sang quạt ly tâm, hoặc rút ngắn đường ống.
Sai lầm 2 — So lưu lượng trên tem của hai loại quạt như thể chúng tương đương. Một quạt hướng trục 45.000 m³/h và một quạt ly tâm 45.000 m³/h chỉ giống nhau khi cả hai chạy không tải. Gắn cùng một đường ống dài, quạt ly tâm giữ được phần lớn lưu lượng còn quạt hướng trục tụt mạnh.
Sai lầm 3 — Tìm quạt ly tâm trong danh mục quạt hút. Danh mục quạt hút của Tiến Phát chỉ có quạt hướng trục; quạt ly tâm dòng DN nằm ở danh mục quạt công nghiệp riêng.
Câu hỏi thường gặp. Quạt hướng trục có nối ống gió được không? Ống ngắn thì được; ống dài, nhiều co hoặc qua lọc thì lưu lượng tụt mạnh — lúc đó cần quạt ly tâm. Quạt ly tâm có ồn hơn quạt hướng trục không? Không có con số chung để so sánh; độ ồn phụ thuộc model, tốc độ quay và vị trí lắp. Quạt hút hướng trục Tiến Phát đã công bố: nhóm mái êm nhất ≤50 dB, nhóm vuông ≤60–70 dB theo cỡ, composite 60–70 dB, chuồng trại 65 dB. Xưởng đã lắp quạt hướng trục nhưng gió yếu, phải làm sao? Kiểm tra đường ống trước: ống dài, nhiều co hay lọc tắc là nguyên nhân thường gặp; nhờ kỹ thuật tính lại theo đường ống thực tế trước khi đổi quạt.
Quy tắc chọn gói gọn trong một câu: đường khí ngắn và thoáng thì dùng quạt hướng trục, đường khí dài và nhiều sức cản thì dùng quạt ly tâm. Muốn lập phương án chọn quạt từ đầu, xem bài cách chọn quạt hút công nghiệp cho nhà xưởng.
Lưu ý: đây là sai lầm cần tránh — lắp quạt hướng trục vào ống dài nhiều co làm gió yếu dần, hầu như không ra tới đầu ống.
